Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı şairlerine ait beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin içeriklerine göre ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Beyitleri ilgili oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl
    Başını taştan taşa urup gezer âvâre su
    Naat
  • Nâ-gehân bir bâd-ı sar-sar esdi ol bâğ-ı hüsne
    Soldu gül, döküldü yaprak, bitti ömr-i nâzenîn
    Mersiye
  • Tûtî-i mu‘cize-gûyem ne desem lâf değil
    Çerh ile söyleşemem âyinesi sâf değil
    Fahriye

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Peygamberi öven ve ona duyulan özlemi dile getiren 'Hâk-i pâkine yetem der...' beyti Naat ile; ölüm temalı ve ömrün bitişini anlatan 'Nâ-gehân bir bâd-ı sar-sar...' beyti Mersiye ile; şairin kendi yeteneğini övdüğü 'Tûtî-i mu‘cize-gûyem...' beyti ise Fahriye ile eşleşmektedir.
Eşleşmeler beyitlerin anahtar kelimeleri ve tematik özellikleri incelenerek doğru yapılmıştır. Birinci beyit peygamber övgüsü içeren bir naat; ikinci beyit ölüm ve yok oluşu anlatan bir mersiye; üçüncü beyit ise şairin kendi yeteneğini övdüğü bir fahriyedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk beyitte geçen 'Hâk-i pâk' ve 'su' imgesinin Hz. Muhammed'in ayağının bastığı toprağa ulaşma çabasını analiz etmek.
Beytin peygamberi övmek ve ona duyulan özlemi dile getirmek amacıyla yazıldığı, dolayısıyla nazım türünün Naat olduğu belirlenir.
Naat, Hz. Muhammed'i övmek amacıyla yazılan dinî-edebî nazım türüdür.
2
İkinci beyitteki 'soldu gül, döküldü yaprak, bitti ömr-i nâzenîn' ifadelerini ve ölüm çağrışımlarını incelemek.
Beytin bir ölümün ardından duyulan üzüntüyü simgelediği, dolayısıyla nazım türünün Mersiye olduğu saptanır.
Mersiye, ölen bir kişinin ardından duyulan acıyı ve onun erdemlerini anlatan nazım türüdür.
3
Üçüncü beyitteki 'Tûtî-i mu‘cize-gûyem' ve 'ne desem lâf değil' gibi şairin kendi söz ustalığını dile getirdiği ifadeleri değerlendirmek.
Şairin kendisini ve sanatını övdüğü, dolayısıyla nazım türünün Fahriye olduğu saptanır.
Fahriye, divan şairlerinin kendi şiir yeteneklerini ve sanatsal güçlerini övmek amacıyla yazdıkları bölümlerdir.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları
Bu soruyu puanla