Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Aşağıdaki sol sütunda verilen divan edebiyatı nazım şekillerini, sağ sütundaki en belirleyici özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • TuyuğDivan şiirine Türklerin kazandırdığı, aruzun yalnızca tek bir kalıbıyla yazılan ve genellikle mahlassız olan tek dörtlükten oluşan şekildir.
  • ŞarkıBestelenmek amacıyla yazılan, bentlerinin üçüncü dizesine meyan, bent sonlarında tekrarlanan dizelerine ise nakarat adı verilen bent formudur.
  • TerbiBir şairin gazelinin her beytinin üstüne başka bir şair tarafından aynı ölçü ve kafiyede ikişer dize eklenerek oluşturulan dörtlüklerden kurulu yapıdır.
  • MurabbaDörder dizelik bentlerden oluşan, kafiye düzeni genellikle aaaa / bbba / ccca olan ve divan şiirinde çeşitli konularda yaygın olarak kullanılan biçimdir.

Cevap

Tuyuğ - Divan şiirine Türklerin kazandırdığı tek dörtlükten oluşan şekil; Şarkı - Bestelenmek üzere yazılan, meyan ve nakaratı bulunan tür; Terbi - Gazelin beyitlerinin üzerine ikişer dize eklenerek oluşturulan bent yapısı; Murabba - Dörder dizelik bentlerden oluşan ve ilk bendi aaaa şeklinde kafiyelenen tür.
Verilen nazım şekillerinin ayırt edici özellikleri doğru biçimde eşleştirilmiştir: Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı ve tek aruz kalıbıyla yazılan tek dörtlük tuyuğdur. Bestelenmek üzere yazılan, meyan ve nakarat barındıran nazım şekli şarkıdır. Gazel beyitlerinin üzerine aynı kafiye ve ölçüde iki dize eklenmesiyle elde edilen dörtlük yapısı terbiyi tanımlar. Dörder dizelik bentlerden oluşan ve ilk bendi aaaa şeklinde kafiyelenen genel biçim ise murabbadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki Tuyuğ nazım şeklinin yapısal ve kökensel özelliklerini taramak.
Tuyuğ biçiminin Türklerin divan şiirine kazandırd��ğı ve aruzun yalnızca 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan tek dörtlükten ibaret bir nazım şekli olduğu bilgisine ulaşılır.
Tuyuğ ve rubai tek dörtlük olmaları yönüyle benzeşse de köken ve aruz kalıbı sınırlılığı tuyuğ şeklini ayırt eder.
2
Şarkı nazım şeklinin bestelenme amacı ve bent yapısı ögelerini analiz etmek.
Şarkı biçiminin bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat gibi kavramları barındırdığı saptanır.
Meyan ve nakarat bölümleri, şarkıyı diğer dörtlüklerle kurulan nazım şekillerinden ayıran en temel teknik terimlerdir.
3
Terbi kelimesinin etimolojik ve yapısal anlamını divan şiiri bent kurma yöntemleriyle ilişkilendirmek.
Arapça kökenli 'r-b-a' kökünden gelen terbi teriminin 'dörtleme' anlamına geldiği ve bir gazelin beyitlerinin üzerine ikişer dize eklenerek oluşturulduğu görülür.
Gazel beytine (iki dize) iki dize eklenerek toplam dört dize elde edildiği için bu işleme terbi adı verilir.
4
Murabba nazım şeklinin genel bent ve kafiye yapısını incelemek.
Murabbanın dörder dizelik genel bent yapısına sahip olduğu ve ilk bendinin aaaa şeklinde kafiyelendiği saptanır.
Murabba, şarkı gibi bestelenme zorunluluğu taşımayan ve meyan/nakarat içermeyen genel bir dörtlük yapısıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin ayırt edici yapısal ve içeriksel özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru