Soru

Zorluk: KolayDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Fuzûlî'ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, gazelin yapı özellikleri (matla, makta ve ara beyit) dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

  1. 1Beni cândan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
    Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
  2. 2Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân
    Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı
  3. 3Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
    Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı

Cevap

Beyitlerin doğru sıralanışı: Matla beyti (aa kafiyeli olan beyit), ara beyit (ba kafiyeli olan beyit) ve makta beyti (mahlas barındıran beyit) ��eklinde olmalıdır.
Gazelin doğru sıralanışı, kendi arasında kafiyeli (aa) olan matla beytinin başta, ardından ara beytin gelmesi ve en sonda mahlas içeren makta beytinin yer almasıyla sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye düzenini analiz etmek
Birinci beyit 'ba', ikinci beyit 'ca' ve üçüncü beyit 'aa' şeklinde kafiyelenmiştir.
Bir gazelin yapısal sırasını belirlemede kafiye şeması en temel göstergedir.
2
Matla beytini belirlemek
Üçüncü beyit kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu için matla beytidir ve ilk sıraya yerleşir.
Gazellerin ilk beyti (matla) her zaman kendi arasında kafiyelidir.
3
Makta beytini belirlemek
İkinci beyitte şairin mahlası (Fuzûlî) geçtiği için makta beytidir ve son sıraya yerleşir.
Şairin mahlasının yer aldığı ve gazeli sonlandıran beyte makta denir.
4
Ara beyti yerleştirmek
Birinci beyit bir ara beyit olup matla ile makta arasında (ikinci sırada) yer alır.
Matla ve makta dışındaki beyitler gazelin gelişimini sağlayan ara beyitlerdir.

Anahtar Kavram

Gazelin beyitlerinin yapısal özellikleri ve kafiye düzenine göre sıralanması
Bu soruyu puanla