Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte farklı ekonomi politikaları uygulanmış ve bu politikaların coğrafi mekanda belirgin yansımaları olmuştur. Aşağıda bu dönemlerden bazılarının temel yaklaşımları ve mekansal/sektörel sonuçları verilmiştir:

* 1923 - 1929 Dönemi: İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda özel teşebbüs teşvik edilmiş, tarımda aşar vergisi kaldırılarak köylünün üretim kapasitesi artırılmaya çalışılmıştır.
* 1930 - 1950 Dönemi: Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle devletçi ekonomi modeline geçilmiş, sanayi planları hazırlanarak kamu eliyle şeker, tekstil ve demir-çelik fabrikaları kurulmuştur.
* 1950 - 1960 Dönemi: Özel sektör yatırımları yeniden ön plana çıkmış, tarımda makineleşme hız kazanmış ve karayolu altyapısına büyük önem verilmiştir.
* 1960 - 1980 Dönemi: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurularak beş yıllık kalkınma planları uygulanmış, yurt içi üretimi korumak amacıyla ithal ikameci sanayi modeli benimsenmiştir.

Bu bilgilere ve Türkiye'nin ekonomi tarihine göre, uygulanan ekonomi politikalarının mekansal ve sektörel etkileriyle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Planlı kalkınma döneminde (1960-1980) uygulanan ithal ikameci sanayi modeli, iç pazara yönelik montaj sanayisinin tüketim merkezlerine yakın alanlarda (özellikle Marmara Bölgesi) kümelenmesine yol açmış ve bu durum kırdan kente göçü hızlandırmıştır.Cevap
  2. B
    1923-1929 yılları arasında uygulanan devletçi ekonomi politikası çerçevesinde Sümerbank ve Etibank gibi kurumlar kurularak madencilik ve tekstil yatırımları tamamen kamu eliyle koordine edilmiştir.
  3. C
    1930-1950 döneminde demiryolu ağlarının geliştirilmesinden vazgeçilerek sadece karayolu altyapısına yatırım yapılmış, bu durum limanlar ile iç kesimler arasındaki bağlantıyı tamamen koparmıştır.
  4. D
    1950-1960 yılları arasında tarımda makineleşmenin yaygınlaşması kırsal alanda iş gücü ihtiyacını artırmış, bu durum kentlerden kırsal alanlara doğru tersine bir göç dalgasının yaşanmasına neden olmuştur.
  5. E
    1980 sonrasındaki d��şa açık ekonomi sürecinde bölgesel gelişmişlik farklarını tamamen ortadan kaldırmak amacıyla tüm sanayi yatırımları Doğu Anadolu'ya kaydırılmış ve Marmara Bölgesi'ndeki sanayi faaliyetleri durdurulmuştur.

Cevap

Planlı kalkınma döneminde (1960-1980) uygulanan ithal ikameci sanayi modelinin, tüketim merkezlerine yakınlığı nedeniyle Marmara Bölgesi'nde sanayileşmeyi ve buna bağlı olarak iç göçü artırdığı yönündeki değerlendirme doğrudur.
Planlı kalkınma ve ithal ikameci sanayileşme modelinde, yurt içinde üretilen tüketim mallarının pazara kolayca ulaştırılabilmesi amacıyla fabrikalar İstanbul, Bursa, Kocaeli gibi büyük tüketim merkezlerinin çevresinde kümelenmiştir. Bu durum kırsal nüfus için büyük bir çekim gücü oluşturmuş, kırdan kente göç hareketlerini hızlandırmış ve sanayinin mekansal dağılışındaki dengesizliği daha da derinleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki dönemleri ve bu dönemlerde uygulanan ekonomi politikalarının temel özelliklerini analiz etmek.
Dönemlerin temel felsefesi (1923-1929 liberal, 1930-1950 devletçi, 1950-1960 liberal/altyapı odaklı, 1960-1980 planlı/ithal ikameci) netleştirildi.
Tarihsel süreçlerin doğru eşleştirilmesi, yanlış seçeneklerdeki anakronizmleri (zaman aşımı ve karıştırma hatalarını) yakalamak için gereklidir.
2
Politikaların mekansal (coğrafi) sonuçlarını değerlendirmek.
1950'lerdeki tarımda makineleşmenin kırsalda işsizliğe (itici güç) ve kentlere göçe yol açtığı; 1960-1980 arasındaki ithal ikameci modelin ise sanayiyi büyük pazarlara (çekici güç olarak Marmara'ya) yönlendirdiği belirlendi.
Ekonomik kararların coğrafi alanda yarattığı nüfus hareketleri ve sanayi dağılışı ilişkisini kurmak.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlış iddiaları elemek.
İlk dönemde devletçilik yapıldığı iddiası, devletçi dönemde demiryolunun ihmal edildiği iddiası, makineleşmenin tersine göç başlattığı iddiası ve 1980 sonrasında tüm sanayinin Doğu Anadolu'ya kaydırıldığı iddiası elendi.
Tarihsel ve coğrafi gerçeklerle çelişen seçeneklerin tespit edilmesi.
4
Doğru seçeneği onaylamak.
İthal ikameci modelin iç pazara hitap eden montaj sanayisini tüketim merkezlerinin çevresinde topladığı ve bunun da Marmara Bölgesi'ne göçü hızlandırdığı doğrulandı.
Tarihsel gelişim ile mekansal yansımanın tam uyum gösterdiği doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihsel ekonomi politikaları ve bu politikaların mekansal yansımaları
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Bu konudan daha fazla soru