Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Türkiye’nin iktisat tarihi boyunca uygulanan ekonomi politikaları, ülkenin mekânsal organizasyonunu, sanayinin dağılışını ve bölgesel kalkınma dinamiklerini doğrudan şekillendirmiştir.

Buna göre, aşağıdaki ekonomi politikası dönemlerinden hangisi, dönemin temel uygulaması ve bu uygulamanın mekânsal yansımasıyla yanlış eşleştirilmiştir?

  1. A
    Dönem: 1923-1929 Dönemi
    Temel Uygulama: Tarımsal üretimi artırmak amacıyla aşar vergisinin kaldırılması ve özel teşebbüsü destekleyen Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması
    Mekânsal Yansıması: Tarım alanlarının genişlemesi ve iç ticaretin canlanması; ancak sermaye yetersizliği nedeniyle sanayi tesislerinin coğrafi dağılışında radikal bir değişimin yaşanmaması
  2. B
    Dönem: 1930-1950 Dönemi
    Temel Uygulama: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrası devletçi politikaların benimsenmesi ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanması
    Mekânsal Yansıması: Sanayi yatırımlarının (şeker, dokuma, demir-çelik) ham maddeye yakınlık ve savunma güvenliği gibi kriterlerle Anadolu'nun iç kesimlerine (Karabük, Kayseri, Nazilli) yayılması
  3. C
    Dönem: 1950-1960 Dönemi
    Temel Uygulama: Liberal ekonomi politikalarına geçiş yapılması, tarımda makineleşmenin (traktör sayısının) hızla artması ve kara yolu altyapıs��na öncelik verilmesi
    Mekânsal Yansıması: Kırsal alanda iş gücü fazlasının oluşmasıyla kentlere doğru göçün hızlanması, büyük şehirlerin çeperlerinde ilk gecekondu alanlarının ortaya çıkması
  4. Dönem: 1960-1980 Dönemi
    Temel Uygulama: Planlı kalkınma dönemine geçilerek Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) kurulması ve dış ticaret dengesini korumak için ithal ikameci sanayi modelinin benimsenmesi
    Mekânsal Yansıması: Bölgesel dengesizlikleri azaltmak için Kalkınmada Öncelikli Yöreler'in belirlenmesi; dış pazarlarla entegrasyonu sağlamak amacıyla Mersin ve Antalya'da ilk serbest bölgelerin açılması    Cevap
  5. E
    Dönem: 1980 Sonrası Dönemi
    Temel Uygulama: 24 Ocak Kararları ile dışa açık, ihracata dayalı büyüme modelinin benimsenmesi ve ithalat sınırlamalarının büyük ölçüde kaldırılması
    Mekânsal Yansıması: İstanbul'un küresel finans ve hizmet merkezi haline gelmesi; İzmir, Mersin, Kocaeli gibi liman kentlerinin küresel lojistik ve ihracat odaklı sanayi merkezlerine dönüşmesi

Cevap

1960-1980 planlı kalkınma döneminde uygulanan ithal ikameci modele karşın, dış pazarlarla entegrasyonu sağlayan serbest bölgelerin kurulması 1980 sonrasındaki dışa açık ekonomi dönemine aittir.
1960-1980 planlı kalkınma döneminde Türkiye, dış ticaret açığını kapatmak amacıyla yerli üretimi destekleyen 'ithal ikameci' bir sanayileşme modelini benimsemiştir. Bu model iç pazarı korumaya yöneliktir. Dış pazarlarla entegrasyonu sağlamak, ihracatı artırmak ve yabancı sermayeyi çekmek amacıyla kurulan serbest bölgeler (Mersin ve Antalya serbest bölgeleri) ise 1980 sonrası dışa açık ve ihracata dayalı ekonomi politikasının (24 Ocak Kararları sonrası) bir ürünü olarak 1987 yılında faaliyete geçmiştir. Dolayısıyla bu dönem ve yansıması yanlış eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyet dönemi iktisat tarihi süreçlerini ve bu süreçlerin temel ekonomi politikalarını (liberalizm, devletçilik, ithal ikameci planlı ekonomi, dışa açık ihracat odaklı ekonomi) gözden geçirmek.
Dönemlerin temel özellikleri ve makroekonomik hedefleri belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki tarihsel dönemler ve ekonomik uygulamaların kronolojik olarak doğrulanması gerekir.
2
Her bir dönemde uygulanan kararların Türkiye coğrafyası üzerindeki mekânsal yansımalarını (sanayi tesislerinin yeri, göç hareketleri, şehirlerin fonksiyonları, serbest bölgeler ve ulaşım yatırımları) analiz etmek.
Ekonomi politikalarının mekânsal (coğrafi) sonuçları eşleştirilmiştir.
Politikaların coğrafi dağılış ve mekânsal yapı üzerindeki etkisini ölçmek sorunun temel kazanımıdır.
3
1960-1980 planlı dönemindeki ithal ikameci modelin iç pazara yönelik korumacı yapısını analiz etmek ve dış ticaret hacmini artırmayı amaçlayan serbest bölgelerin açılış zamanını saptamak.
Türkiye'de ilk serbest bölgelerin (Mersin ve Antalya) 1987 yılında, yani 1980 sonrasındaki dışa açık liberal dönemde faaliyete geçtiği belirlenmiştir.
1960-1980 döneminin mekânsal yansımasında serbest bölgelerin gösterilmesinin tarihsel ve mekânsal bir çelişki olduğunu ortaya koymak gerekir.
4
Yanlış eşleştirilmiş olan seçeneği belirleyerek doğru cevaba ulaşmak.
Mersin ve Antalya serbest bölgelerinin açılmasını 1960-1980 planlı dönemine bağlayan seçeneğin yanlış olduğu netleştirilmiştir.
Soru kökünde bizden yanlış eşleştirilmiş seçeneği bulmamız istenmiştir.

Anahtar Kavram

Türkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Bu konudan daha fazla soru