Soru

Zorluk: ZorTürkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Türkiye’de Cumhuriyet’ten günümüze uygulanan ekonomi politikaları, sanayinin coğrafi dağılışını ve kentleşme süreçlerini doğrudan etkilemiştir. 1960-1980 yılları arasındaki planlı kalkınma döneminde temel hedef olan 'ithal ikameci sanayileşme' politikası, tüketim mallarının ülke içinde üretilmesini amaçlamış; bu durum sanayinin büyük tüketim merkezlerinde ve ithalat limanlarının çevresinde (Marmara Bölgesi) yoğunlaşmasını pekiştirmiştir. 1980 sonrasında benimsenen 'ihracata dayalı dışa açık büyüme' modeli ise küresel pazarlarla entegrasyonu hızlandırmış, teşviklerin de etkisiyle Denizli, Gaziantep ve Kayseri gibi Anadolu kentlerinde sanayinin hızla gelişmesini sağlayarak mekânsal yapıda çok merkezli bir yapı ortaya çıkarmıştır.

Bu bilgiler ve Türkiye'nin ekonomi tarihi dikkate alındığında, uygulanan ekonomi politikalarının mekânsal etkileriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    1980 öncesi dönemde iç pazara yönelik üretim yapılması, nüfusun ve dolayısıyla tüketici talebinin yüksek olduğu metropollerin sanayi yer seçiminde çekim merkezi olmasını sağlamıştır.
  2. B
    1980 sonrasındaki dışa açık büyüme stratejisi, Anadolu'daki bazı orta büyüklükteki kentlerin küresel ticaret ağlarıyla doğrudan bağlantı kurmasına olanak tanımıştır.
  3. 1980 öncesindeki ithal ikameci dönemde sanayi yatırımlarının yer seçiminde, dış pazar talepleri ve uluslararası deniz ticareti rotalarına yakınlık temel kriter olarak belirlenmiştir.Cevap
  4. D
    İthal ikameci sanayileşme döneminde, montaj sanayisinde kullanılan ara mal�� ve makinelerin ithal edilme gereksinimi, tesislerin büyük liman kentlerinde kümelenmesinde etkili olmuştur.
  5. E
    1980 sonrasında uygulanan bölgesel teşvik politikaları ve sermaye hareketliliği, Marmara Bölgesi dışındaki alanlarda yeni sanayi odaklarının oluşmasını desteklemiştir.

Cevap

1980 öncesindeki ithal ikameci dönemde sanayi yatırımlarının yer seçiminde, dış pazar talepleri ve uluslararası deniz ticareti rotalarına yakınlığın temel kriter olarak belirlendiği yönündeki ifade yanlıştır. Çünkü ithal ikameci model dış pazarlara değil, iç pazara yönelik üretim yapmayı amaçlar.
İthal ikameci sanayileşme modelinde üretim tamamen ülke içindeki tüketicilere (iç pazara) yönelik olarak planlanmıştır. Bu nedenle sanayi yatırımlarının yer seçiminde dış pazar talepleri değil, iç pazarın büyüklüğü esas alınmıştır. Bu sebeple 1980 öncesindeki dönemde yer seçiminin dış pazar taleplerine göre şekillendiği yönündeki yargıya ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İthal ikameci sanayileşme kavramının ve amacının analiz edilmesi
İthal ikameci modelin, daha önce ithal edilen malların ülke içinde üretilerek iç pazara sunulmasını hedeflediği belirlenir.
1960-1980 döneminin temel ekonomik politikasının mantığını anlamak için bu adım gereklidir.
2
İthal ikameci modelin sanayinin yer seçimine (mekânsal) etkisinin incelenmesi
Tesislerin yer seçiminde tüketici nüfusa (iç pazara) yakınlık ve ithal edilen girdilerin (makine, ara malı) kolayca ulaşabileceği büyük ithalat limanlarının (özellikle İstanbul-Kocaeli çevresi) belirleyici olduğu tespit edilir.
Ulaşım ve pazar coğrafyası ilişkisini kurabilmek için bu mekânsal analiz yapılmalıdır.
3
1980 sonrası ihracata dayalı dışa açık büyüme modelinin mekânsal etkileriyle karşılaştırılması
1980 sonrasında küresel pazarlara açılma ve teşviklerle sanayinin Anadolu şehirlerine (Denizli, Gaziantep vb.) yayıldığı ve çok merkezli bir mekânsal yapının geliştiği görülür.
İki farklı dönemin mekânsal organizasyon üzerindeki etkilerini kıyaslamak için bu adım gereklidir.
4
Seçeneklerin analiz edilerek yanlış olan ifadenin saptanması
1980 öncesindeki ithal ikameci dönemde yer seçiminin 'dış pazar talepleri ve uluslararası deniz ticareti rotalarına yakınlık' ile ilişkili olduğunu öne süren ifadenin, ithal ikameci modelin iç pazar odaklı doğasıyla çeliştiği belirlenir.
Doğru seçeneğe (ulaşılamayacak olan yargıya) karar vermek için bu karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de farklı dönemlerde uygulanan ekonomi politikalarının sanayinin coğrafi dağılışı ve bölgesel kalkınma üzerindeki mekânsal etkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla