Examkin

Soru

Zorluk: ZorDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı beyitlerle kurulan nazım şekillerinden alınan örnekler, sağ sütunda ise bu örneklerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki örnekleri sağ sütundaki uygun nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

  • Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı / Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mıGazel
  • Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân-ı zamân kim / Hâk-i kademi zînet-i tâc-ı serverândırKaside
  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr / Yük elinden çekeri zâr u fizârMesnevi
  • İlm kesbiyle pâye-i rif'at / Ârzû-yı muhâl imiş ancak

    Aşk imiş her ne var âlemde / İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak    Kıta

Cevap

Beni candan usandırdı beyiti Gazel ile; Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân beyiti Kaside ile; Bir eşek var idi beyiti Mesnevi ile; İlm kesbiyle başlayan parça ise Kıta nazım şekliyle eşleşmektedir.
Sol sütundaki örneklerin biçimsel ve içeriksel özellikleri sağ sütundaki nazım şekilleriyle tam olarak örtüşmektedir: Lirik matla beyti gazelle, padişah övgüsü içeren beyit kasideyle, olay anlatan aa uyaklı beyit mesneviyle ve ab cb uyaklı felsefi parça kıtayla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk beyitin kafiye şeması ve teması incelenir.
"usanmaz mı" ve "yanmaz mı" kelimeleriyle kendi arasında kafiyeli (aa) olan ve aşk acısını konu alan bu beyitin bir gazelin matla beyti olduğu belirlenir.
Gazeller genellikle aa kafiye düzeniyle başlar ve lirik konuları işler.
2
İkinci beyitin içeriği ve hitap ettiği kişi analiz edilir.
"Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân" ifadesinden yola çıkılarak bir devlet büyüğüne sunulan övgü dolu bu beyitin kaside nazım şeklinin medhiye bölümüne ait olduğu saptanır.
Kasideler din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan beyitli nazım şekilleridir.
3
Üçüncü beyitteki anlatım tarzı ve kafiye yapısı değerlendirilir.
"nizâr" ve "fizâr" sözcükleriyle kendi arasında kafiyeli olan ve bir eşeğin başından geçenleri hikâye eden (fabl tarzı) bu beyitin mesneviye ait olduğu sonucuna varılır.
Mesneviler her beyti kendi arasında kafiyeli olan (aa, bb, cc...) ve olay anlatan nazım şekilleridir.
4
Dördüncü şiir parçasının beyit sayısı ve kafiye örgüsü çözümlenir.
İki beyitten oluşan, birinci beyti serbest (ab) ikincisi ise ilk beytin ikinci dizesiyle kafiyeli (cb) olan, felsefi konulu bu şiirin kıta olduğu tespit edilir.
Kıtalar genellikle 2-12 beyitten oluşan, matla beyti olmayan (ab cb) ve düşünsel konuları işleyen nazım şekilleridir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin (gazel, kaside, mesnevi, kıta) biçimsel (kafiye düzeni, beyit sayısı) ve içeriksel (tema, konu) özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru