Soru

Zorluk: Ortaİslam'da Bilgi Kaynakları

İslam epistemolojisinde bilginin değeri, kaynağı ve bağlayıcılığı açısından farklı yollar kabul edilmektedir. Sol sütunda verilen bilgi ile ilgili kavramları, sağ sütunda yer alan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

  • Selim akılİnsanın yaratılışındaki temizliğini koruyan, ön yargı ve ihtiraslardan uzak biçimde doğru karar vermesini sağlayan akli yetidir.
  • Mütevatir haberYalan üzere birleşmeleri aklen imkansız olan bir topluluğun aktardığı, şüphe barındırmayan ve kesin bilgi ifade eden haberdir.
  • Salim duyularHerhangi bir hastalık veya eksiklik taşımayan, dış dünyayı doğrudan ve sağlıklı biçimde algılamayı sağlayan beş duyu organıdır.
  • İlham ve rüyaKişinin kalbine doğan ani bilgi veya manevi tecrübe olup İslam bilgi felsefesinde genel ve bağlayıcı bir kaynak kabul edilmez.

Cevap

Selim akıl yaratılıştaki temizliği koruyan akılla, mütevatir haber yalan üzere birleşmesi imkansız topluluğun kesin haberiyle, salim duyular sağlıklı çalışan duyu organlarıyla, ilham ve rüya ise öznel ve genel bağlayıcılığı olmayan durumlarla eşleşmelidir.
İslam epistemolojisinde nesnel ve bağlayıcı bilgi kaynakları selim akıl, sadık haber (ki mütevatir haber bunun bir türüdür) ve salim duyulardır. İlham ve rüya ise öznel bilgi türlerindendir. Kavramların tanımları bu epistemolojik çerçeveye tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Selim akıl kavramını inceleme
Selim akıl, nefsin arzu ve isteklerinden etkilenmeyen, yaratılış temizliğini muhafaza eden akıl açıklamasıyla örtüşür.
Kelam ve İslam felsefesinde aklın selim olması, onun nesnel ve doğru hüküm verebilme yetisini ifade eder.
2
Mütevatir haber kavramını inceleme
Mütevatir haber, yalan üzerinde birleşmesi aklen imkansız bir topluluğun verdiği kesin bilgi açıklamasıyla eşleşir.
Mütevatir haberin temel ayırt edici özelliği, nakleden topluluğun yalan söylemek üzere organize olmasının aklen dışlanmasıdır.
3
Salim duyular kavramını inceleme
Salim duyular, yapısı bozulmamış beş duyu organıyla elde edilen veri açıklamasıyla eşleşir.
Duyuların bilgi kaynağı olabilmesi için herhangi bir işlevsel bozukluğa sahip olmaması (salim olması) gerekir.
4
İlham ve rüya kavramlarını inceleme
İlham ve rüya, nesnel değer taşımayan ve genel olarak bağlayıcı olmayan bilgi açıklamasıyla eşleşir.
İslam epistemolojisinde rüya, keşif ve ilham gibi yollar sadece deneyimleyen kişiye özeldir; dinen genel bir kanıt veya bağlayıcı kural oluşturamazlar.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Kaynakları
Bu soruyu puanla