Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

A��ağıdaki divan edebiyatı beyit ve bent örneklerini (Sol Sütun), ait oldukları nazım şekilleriyle (Sağ Sütun) doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr / Yük elinden katı şikeste vü zârMesnevi
  • Bize feyz-i mukaddesden berât-ı kibriyâ geldi / Cemâl-i Mustafâ geldi / Gönül âyînesin pâk eyle kim nûr-ı Hudâ geldi / Safâ üstüne safâ geldiMüstezat
  • Süzme çeşmin gelmesin müjgân müjgân üstüne / Urma zahm-ı sîmeme peykân peykân üstüneGazel
  • İlm kesbiyle pâye-i rif'at / Ârzû-yı muhâl imiş ancak / Aşk imiş her ne var âlemde / İlm bir kıyl ü kâl imiş ancakKıta

Cevap

Bir eşek var idi... beyti Mesnevi ile; Bize feyz-i mukaddesden... bendi Müstezat ile; Süzme çeşmin... beyti Gazel ile; İlm kesbiyle... beyitleri ise Kıta ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; 'Bir eşek var idi...' beyti olay anlatımı ve aa kafiyesi nedeniyle Mesnevi ile; kısa dizeler (ziyade) içeren 'Bize feyz-i mukaddesden...' bendi Müstezat ile; aa kafiyeli lirik 'Süzme çeşmin...' beyti Gazel ile; matlası bulunmayan (xa) felsefi içerikli 'İlm kesbiyle...' beyitleri ise Kıta ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitteki kafiye düzenini ve içeriği analiz etmek.
Dizelerin sonundaki 'nizâr' ve 'zâr' kelimeleri kendi arasında kafiyelidir (aa) ve beyitte bir olayın (fabl hikayesinin) anlatımına başlanmıştır.
Kendi arasında kafiyeli beyitlerden oluşan ve olay anlatan nazım şekli mesnevidir.
2
İkinci örneğin yapısal dize uzunluklarını incelemek.
Uzun dizelerin hemen ardından gelen 'Cemâl-i Mustafâ geldi' ve 'Safâ üstüne safâ geldi' gibi kısa ek dizeler (ziyade) bulunmaktadır.
Ziyade dizeler içeren bu yapı sadece müstezat nazım şekline özgüdür.
3
Üçüncü beyitteki kafiyeyi ve konuyu tespit etmek.
Dizeler 'üstüne' redifleriyle bitmekte ve 'müjgân' / 'peykân' kelimeleriyle zengin uyak oluşturarak kendi arasında kafiyelenmiştir (aa). Aşk ve sevgili konusu işlenmektedir.
Lirik konulu ve aa kafiyeli bu ilk beyit gazelin matla beytidir.
4
Dördüncü örneğin dize yapısını ve kafiye düzenini incelemek.
Dört dizeden (iki beyit) oluşmaktadır. Kafiye örgüsü abcb (xa) şeklindedir ve aruzun tek kalıbıyla yazılmıştır. Felsefi bir düşünceyi açıklamaktadır.
Matlası olmayan ve genellikle iki beyitten oluşan, düşünsel konuları işleyen bu nazım şekli kıtadır.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı beyitlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal (kafiye, dize boyutu) ve tematik özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru