Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBitkilerde Su ve Mineral Taşınması Mekanizmaları

Bitkilerde su ve minerallerin topraktan alınarak odun boruları (ksilem) aracılığıyla bitkinin en uç kısımlarına kadar taşınması sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, bu taşımanın pasif bir mekanizmayla gerçekleştiğinin doğrudan kanıtı olamaz?

I. Kök emici tüylerindeki ozmotik basıncın toprak sıvısından yüksek olması sayesinde suyun osmozla emilmesi
II. Odun borularındaki su sütununun, su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından kaynaklanan kohezyon kuvvetiyle korunması
III. Ksilemdeki taşıma sırasında hücrelerin metabolik enerji harcayarak suyu aktif taşıma ile yukarı itmesi
IV. Yapraklardaki stomalar aracılığıyla gerçekleşen terleme (transpirasyon) sonucu oluşan çekim kuvvetinin suyu yukarı çekmesi

Yukarıdaki ifadelerden hangileri bitkilerde su ve mineral taşınması mekanizmalarında doğru bir şekilde gerçekleşen olaylardandır?

  1. A
    I ve II
  2. B
    I ve III
  3. C
    II ve IV
  4. I, II ve IVCevap
  5. E
    I, II, III ve IV

Cevap

Bitkilerde su ve minerallerin ksilemde taşınması; kök ozmotik basıncı, kohezyon-gerilim teorisi ve terleme-çekim kuvveti prensiplerine göre pasif olarak gerçekleşir (I, II ve IV).
Bitkilerde suyun topraktan alınması kökteki ozmotik basınç farkıyla, iletilmesi ise kohezyon kuvveti ve yapraklardaki terlemenin yarattığı çekim kuvveti ile gerçekleşir. Bu süreçlerin tamamı pasif olup ATP gerektirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kök basıncı mekanizmasını analiz et.
Kök emici tüylerindeki çözünmüş madde yoğunluğu topraktan fazla olduğu için ozmotik basınç farkı oluşur ve su osmozla içeri girer (I doğru).
Suyun topraktan köke geçişi ozmotik dengeye dayanır.
2
Ksilemdeki taşıma kuvvetlerini değerlendir.
Su molekülleri arasındaki hidrojen bağları kohezyon kuvvetini oluşturur; bu da suyun kopmayan bir sütun halinde kalmasını sağlar (II doğru).
Sürekli bir su sütunu, yerçekimine karşı iletim için şarttır.
3
Ksilem dokusunun canlılığını ve enerji kullanımını kontrol et.
Ksilem (odun boruları) olgunlaştığında ölü hücrelerden oluşur (trake ve trakeidler). Bu nedenle taşıma sırasında ATP harcanarak aktif taşıma yapılmaz (III yanlış).
Ölü hücrelerde metabolik enerji (ATP) üretilemez ve harcanamaz.
4
Yapraklardaki terleme etkisini belirle.
Yapraklardan su buharı atıldığında (terleme), yaprak hücrelerinin ozmotik basıncı artar ve bir çekim kuvveti oluşur (IV doğru).
Terleme-çekim kuvveti, suyun çok yükseklere taşınmasını sağlayan en güçlü faktördür.

Anahtar Kavram

Bitkilerde su taşınması pasif bir süreçtir (Kök basıncı, Kohezyon, Terleme-Çekim); odun boruları (ksilem) ölüdür ve enerji harcanmaz.
Bu soruyu puanla

Konular

Bitkilerde Su ve Mineral Taşınması Mekanizmaları

Bu konudan daha fazla soru