Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTanzimat, Islahat ve Osmanlı'da Demokratikleşme Çabaları

Sultan Abdülmecid Dönemi’nde ilan edilen Tanzimat Fermanı (1839) ile Islahat Fermanı (1856), Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek ve modernleşmesini sağlamak amacıyla yürürlüğe konan iki büyük hukuki belgedir. Ancak bu iki ferman, düzenledikleri hakların kapsamı ve hitap ettikleri toplumsal kesimler açısından birbirinden farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı’nı Tanzimat Fermanı’ndan ayıran temel özelliklerden biridir?

  1. A
    Padişahın yetkileri üzerinde kanun gücünün üstünlü��ünün Osmanlı tarihinde ilk kez resmen kabul edilmesini sağlaması
  2. B
    Sultan II. Mahmud dönemindeki merkeziyetçi reformların bir devamı olarak, Sened-i İttifak ilkelerini anayasal güvenceye kavuşturması
  3. Doğrudan gayrimüslim tebaaya yönelik yeni haklar ve ayrıcalıklar tanıyarak bu kesimin idari ve sosyal konumunu genişletmeyi amaçlamasıCevap
  4. D
    Halkın temsilcilerinden oluşan bir meclis açarak padişahın mutlak yürütme yetkilerini sınırland��rması
  5. E
    Fransız İhtilali’nin milliyetçilik akımına karşı tüm tebaayı eşit birer vatandaş kabul eden Osmanlıc��lık fikrini ilk kez ortaya koyması

Cevap

Islahat Fermanı'nın Tanzimat Fermanı'ndan ayrılan temel özelliği, doğrudan gayrimüslim tebaaya yönelik yeni haklar ve ayrıcalıklar tanıyarak bu kesimin idari ve sosyal konumunu genişletmeyi amaçlamasıdır.
Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı'ndan farklı olarak doğrudan gayrimüslim tebaaya devlet memuru olabilme, il genel meclislerine üye seçilebilme, kendi okullarını açabilme gibi geniş hak ve imtiyazlar tanıyarak onları öncelikli hedef kitle olarak belirlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Fermanların hedef kitlelerini ve ilan edilme amaçlarını karşılaştırma
Tanzimat Fermanı'nın Müslüman ve gayrimüslim tüm tebaayı eşit kabul ederek genel haklar tanıdığı, Islahat Fermanı'nın ise doğrudan gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmeye odaklandığı belirlenir.
İki ferman arasındaki temel farkı ortaya koymak için kapsam ve hedef kitle analizi yapılmalıdır.
2
Seçeneklerde yer alan tarihi bilgilerin ve padişah dönemlerinin doğruluk kontrolünü yapma
Tanzimat ve Islahat fermanlarının Sultan Abdülmecid dönemine ait olduğu, meşruti yönetimin ve parlamentonun ise Sultan II. Abdülhamid döneminde Kanun-ı Esasi ile geldiği tespit edilir.
Tarihsel anakronizm içeren seçenekleri ve fermanların ortak özelliklerini elemek amacıyla bu kontrol gereklidir.
3
Islahat Fermanı'na has olan ayırt edici özelliği belirleme
Doğrudan gayrimüslimlere devlet memurluğu, il meclisi üyeliği gibi haklar tanıyan seçeneğin Islahat Fermanı'nı ayıran temel özellik olduğu saptanır.
Soruda istenen 'ayırt edici temel özellik' kriterine uygun doğru cevaba ulaşmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Tanzimat ve Islahat Fermanları arasındaki kapsam ve hedef kitle farkı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tanzimat, Islahat ve Osmanlı'da Demokratikleşme Çabaları