Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Alandaki İnkılaplar

Yeni Türk Devleti’nde, 1923 yılı ekim ayında Ali Fethi (Okyar) Bey’in istifasının ardından yeni bir icra vekilleri heyetinin oluşturulamaması, devlet yönetiminde ciddi bir hükümet krizine yol açmıştır. Tarihe 'Sonbahar Bunalımı' olarak geçen bu durum, meclis hükümeti sisteminin doğasından kaynaklanan tıkanıklıkları gözler önüne sermiştir.

Yaşanan bu hükümet bunalımını çözmek, devlet başkanlığı sorununu netleştirmek ve yürütme organının daha hızlı çalışmasını sağlamak amacıyla atılan adım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Cumhuriyetin ilan edilmesiCevap
  2. B
    Saltanatın kaldırılması
  3. C
    Halifeliğin kaldırılması
  4. D
    Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması
  5. E
    Çok partili hayata geçiş denemelerinin başlatılması

Cevap

Cumhuriyetin ilan edilmesi
Cumhuriyetin ilan edilmesi seçeneği doğrudur. 1923 yılı ekim ayında yaşanan 'Sonbahar Bunalımı' (hükümet krizi), meclis hükümeti sisteminden kaynaklanmaktaydı. Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle birlikte kabine sistemine geçilmiş, cumhurbaşkanı başbakanı atamış ve başbakan da kendi kabinesini oluşturarak meclisin onayına sunmuştur. Bu sayede hükümet krizi çözülmüş ve yürütme organı işlerlik kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sonbahar Bunalımı'nın ortaya çıkı�� nedenini analiz etme
Meclis hükümeti sisteminde bakanların tek tek meclis tarafından seçilmesinin hükümet kurulmasını zorlaştırdığı ve tıkanıklığa yol açtığı tespit edilir.
Siyasi krizin kaynağını doğru belirlemek, çözümün hangi alanda yapılması gerektiğini anlamayı sağlar.
2
Krizin aşılması için geliştirilen yönetim modeli alternatiflerini değerlendirme
Devlet başkanlığı ve hükümet başkanı makamlarının netleşeceği, başbakanın kabinesini kuracağı 'kabine sistemi' modeline geçilmesine karar verilir.
Yürütme organının hızlı çalışabilmesi için meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçiş zorunludur.
3
Kabine sistemine geçişi ve devlet başkanlığı sorununu resmiyete kavuşturan anayasal değişikliği belirleme
29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle kabine sistemine geçilmiş ve hükümet bunalımı kesin olarak çözülmüştür.
Cumhuriyetin ilanı, sadece bir rejim belirleme adımı değil, aynı zamanda yürütme krizini çözen kurumsal bir idari inkılaptır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetin ilanı ile kabine sistemine geçilmesi ve meclis hükümeti sisteminin yol açtığı yürütme krizinin (Sonbahar Bunalımı) çözülmesi.
Bu soruyu puanla