Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir bentlerini, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) edebiyatı nazım türleriyle eşleştiriniz.

  • Aşkın odu ciğerimi
    Yaka geldi yaka gider
    Garip başım bu sevdayı
    Çeke geldi çeke gider    İlahi
  • Âla gözlü pirim geldi
    Duyan gelsin işte meydan
    Dört kapıyı yedi yolu
    Bilen gelsin işte meydan    Deme
  • Yeri göğü arşı kürsü yarattın
    Sen ey mimar mekânı neylersin
    Kafes örüp deryaları kuşattın
    İçindeki balığı neylersin    Şathiye
  • On sekiz bin âlem halkı uyanmadan
    Ruhlar âleminde üryan idim ben
    Yer gök henüz halk olunup durmadan
    Kudret kandilinde pünhan idim ben    Devriye

Cevap

İlk bent İlahi ile, ikinci bent Deme ile, üçüncü bent Şathiye ile, dördüncü bent ise Devriye ile eşleşmelidir.
Şiir bentlerindeki anahtar kelimeler ve temalar (ilahi aşk, pir/meydan terimleri, şakacı üslup ve ruhun devri) incelendiğinde sırasıyla İlahi, Deme, Şathiye ve Devriye türlerinin tanımlayıcı nitelikleriyle mükemmel şekilde örtüştükleri görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci bendin temasını analiz edin.
Dizelerde ilahi aşkın insanın iç dünyasında yarattığı yangın ve bu sevdaya teslimiyet işlenmiştir. Bu durum, doğrudan lirik dinî şiir türü olan İlahi ile eşleşmektedir.
İlahiler, Allah aşkını en samimi duygularla dile getiren şiirlerdir.
2
İkinci bendin kavramsal arka planını inceleyin.
Bentte 'pir', 'meydan' ve 'dört kapı' gibi Alevi-Bektaşi ritüellerine ait tasavvufi simgeler kullanılmıştır. Dolayısıyla bu bent Deme türüne aittir.
Deme, Alevi-Bektaşi edebiyatında törenlerde saz eşliğinde okunan özgün tasavvufi şiirlerin adıdır.
3
Üçüncü bendin dil ve üslup özelliklerini belirleyin.
Bentte Tanrı'ya 'mimar' şeklinde seslenilerek şakacı ve senli benli bir edayla hitap edilmiştir. Bu dilsel tutum Şathiye nazım türüne işaret eder.
Şathiyeler, inançlara dair derin hakikatleri mizahi veya alışılmadık bir üslupla sunan Tekke edebiyatı şiirleridir.
4
Dörd��ncü bendin felsefi temasını çözümleyin.
Dizelerde insanın varlık sahasına çıkmadan önce ruhlar âleminde var oluşu ve yaratılış süreci konu edinilmiştir. Bu içerik Devriye türüyle doğrudan örtüşmektedir.
Devriye, tasavvuftaki devir kuramına (Allah'tan gelip yine O'na dönme süreci) dayanarak yazılan manzumelerdir.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Bu konudan daha fazla soru