Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıda sol sütunda Tekke (Dinî-Tasavvufî) edebiyatı şairlerine ait şiirlerden alınan bentler, sağ sütunda ise Tekke edebiyatı nazım türleri karışık olarak verilmiştir. Bu bentleri ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • On sekiz bin âlem halk olmadan biz
    Hak ile ezelî yoldaş idik biz
    Nüzul ettik katre katre dünyaya
    Yine o deryaya döneceğiz biz    Devriye
  • Yeri göğü arşı kürsü yarattın
    Sen ey mimar başı eyvancı mısın
    Günü geceyi güneşi yarattın
    Sen ey dükkancı ya bezirgan mısın    Şathiye
  • Tarikata giren canın
    Mürşidine teslim gerek
    Hakk’ı bulan âşıkların
    Gönlü dolu irfan gerek    Nutuk
  • Hünkâr Hacı Bektaş Ali yârımız
    On iki imama kurban canımız
    Ehl-i beyt yolunda aktı kanımız
    Aşk ile çağıran canlar merhaba    Nefes

Cevap

İlk bent Devriye, ikinci bent Şathiye, üçüncü bent Nutuk, dördüncü bent ise Nefes nazım türü ile eşleşmektedir.
Verilen bentler tasavvufi temaları ve üslupları açısından analiz edildiğinde; ruhun ezelden gelip dünyaya inmesini ve tekrar ilahi kaynağa dönmesini anlatan birinci bent devriye; Yaratıcı ile samimi ve şakacı bir üslupla konuşan ikinci bent şathiye; tarikata giren kişiye adabı öğreten didaktik üçüncü bent nutuk; ve Bektaşi kültürünün ögelerini (Hacı Bektaş, On İki İmam) barındıran dördüncü bent ise nefes olarak doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci bendin teması ve kavramsal çerçevesi incelenir.
Bentte geçen 'nüzul' (inme) ve 'deryaya döneceğiz' (asla rücu etme) ifadelerinin tasavvuftaki devir kuramını doğrudan yansıttığı görülür. Bu doğrultuda birinci bent devriye nazım türü ile eşleştirilir.
Şiirdeki anahtar kelimeler ve kozmik döngü teması bu nazım türünün en tipik göstergesidir.
2
İkinci bendin üslup ve hitap tarzı çözümlenir.
Bentte Allah'a yönelik 'mimar başı', 'dükkancı', 'bezirgan' gibi sıra dışı nitelemeler kullanılarak şakacı ve alaycı bir dil tercih edildiği tespit edilir. Bu üslup şathiye nazım türüne aittir.
İnançları ve ilahi kavramları alaycı bir dille sorguluyor gibi görünüp derin anlamlar barındırma şathiyenin temel ayırt edici özelliğidir.
3
Üçüncü bendin didaktik işlevi değerlendirilir.
Bentte 'tarikata giren', 'mürşidine teslim', 'edep erkan' gibi doğrudan tasavvufi yol gösterici ifadeler yer almaktadır. Müritleri eğitme amacı taşıdığı için bu bent nutuk ile eşleştirilir.
Tarikata yeni girenlere yol göstermek ve kuralları öğretmek amacıyla yazılan didaktik şiirler nutuk olarak adlandırılır.
4
Dördüncü bendin teolojik ve kültürel referansları belirlenir.
Bentte 'Hacı Bektaş', 'Ali', 'On iki imam' ve 'Ehl-i beyt' gibi doğrudan Bektaşi-Alevi tasavvuf anlayışına ait semboller kullanılmıştır. Bu doğrultuda bu bent nefes nazım türü ile eşleştirilir.
Bektaşi törenlerinde saz eşliğinde okunan ve bu inanç dünyasını yansıtan şiirler nefes türünün kapsamına girer.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve Ayırt Edici Temaları
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Bu konudan daha fazla soru