Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Hakk’a şükür koçlarun devrân��dur
Cümle âlem bu demün hayrânıdur
Kıl kılıçtan keskin ü incedür yol
Er olanlarun bu yol meydânıdur

Biçimsel ve içerik özellikleri dikkate alındığında bu şiirle ilgili;

I. Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı, aruzun yalnızca "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan "tuyuğ" nazım şeklinin ��zelliklerini taşımaktadır.
II. Fars edebiyatından Türk edebiyatına geçen ve aruzun kendine özgü yirmi dört farklı kalıbıyla yazılabilen "rubai" nazım şeklinin yapısal özelliklerini yansıtmaktadır.
III. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında ölen kişilerin ardından duyulan acıyı dile getiren "sagu" nazım şeklinin divan edebiyatındaki yapısal ve tematik karşılığıdır.
IV. Tek dörtlükten oluşan, mahlas barındırmayan ve üslup özellikleri dikkate alındığında 14. yüzyıl şairi Kadı Burhaneddin'e ait olan bu şiir, Azeri Türkçesinin dil özelliklerini yansıtmaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    I ve II
  2. I ve IVCevap
  3. C
    II ve III
  4. D
    III ve IV
  5. E
    I, II ve IV

Cevap

I ve IV
I ve IV numaralı öncülleri içeren seçenek doğrudur. Şiir, aruzun sadece 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan ve Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı tuyuğ nazım şeklinin özelliklerini taşımaktadır. Aynı zamanda 14. yüzyıl Azeri Türkçesi şairi Kadı Burhaneddin'in üslubunu ve dil özelliklerini barındırmakta olup mahlas içermemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen şiirin biçimsel özelliklerini (nazım birimi, kafiye örgüsü ve ölçü) incelemek.
Şiirin tek dörtlükten oluştuğu, kafiye düzeninin "aaxa" (devrânıdur - a, hayrânıdur - a, yol - x, meydânıdur - a) olduğu görülür.
Şiirin tek dörtlükle kurulan nazım şekillerinden hangisi olduğunu tespit etmek amacıyla ilk biçimsel veriler toplanır.
2
Şiirin aruz kalıbını ve hece yapısını analiz etmek.
Şiir, aruzun "fâilâtün fâilâtün fâilün" (11'li hece yapısına denk) kalıbıyla yazılmıştır.
Tuyuğ ve rubai biçimsel olarak birbirine çok benzese de tuyuğ yalnızca aruzun bu tek kalıbıyla yazılır. Rubai ise Fars edebiyatı kökenli olup aruzun 24 farklı özel kalıbıyla yazılır. Bu durum birinci öncülü doğru, ikinci öncülü yanlış kılar.
3
İslamiyet öncesi dönemdeki sagu nazım şeklinin divan edebiyatındaki karşılığını değerlendirmek.
Sagu nazım şeklinin divan edebiyatındaki tematik karşılığı mersiyedir; tuyuğ değildir.
Dönemler arası nazım şekli karşılıkları üzerinden üçüncü öncülün yanlışlığı belirlenir.
4
Şiirin dil, üslup ve şair özelliklerini incelemek.
Şiirde "koçlarun", "demün", "olanlarun" gibi 14. yüzyıl Azeri Türkçesi dil özellikleri görülmektedir. Şiirde mahlas bulunmamaktadır. Bu özellikler, divan edebiyatında tuyuğ nazım şeklinin en önemli temsilcilerinden olan Kadı Burhaneddin’in üslubuyla örtüşmektedir. Bu durum dördüncü öncülü doğrular.
Şiirin şair, dönem ve dil özelliklerini belirleyerek dördüncü öncülün doğruluğu teyit edilir.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı tek dörtlükten oluşan nazım şekilleri (tuyuğ ve rubai) ile bunların biçimsel, kökensel ve dilsel özellikleri.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru