Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin açık denizlere ve küresel pazarlara ulaşabilmesi, coğrafi olarak yalnızca İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişe bağlıdır. Bu durum, Türkiye'ye uluslararası alanda stratejik bir denetim gücü ve jeopolitik üstünlük sağlamaktadır.
Buna göre, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki bu jeopolitik gücünün hukuki altyapısını oluşturan ve uluslararası ilişkilere göre şekillenen dinamik unsuru ile boğazların fiziki coğrafyasına dayanan statik unsuru aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- ADinamik Unsur: Boğazların jeolojik ve jeomorfolojik yapısı / Statik Unsur: Türkiye'nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatına (KEİ) üye olması
- Dinamik Unsur: Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin hükümleri / Statik Unsur: Boğazların Karadeniz'i sıcak denizlere bağlayan tek doğal su yolu olmasıCevap
- CDinamik Unsur: Boğazlardan geçiş yapan gemilerin taşıdığı yük miktarı / Statik Unsur: Süveyş Kanalı gibi insan yapımı su yollarının küresel ticaretteki payı
- DDinamik Unsur: Türkiye'nin NATO üyesi bir ülke olması / Statik Unsur: Boğazlar çevresindeki askeri üslerin ve savunma sanayisinin varlığı
- EDinamik Unsur: Karadeniz'e kıyıdaş ülkelerin liman kapasiteleri / Statik Unsur: Boğazlar çevresindeki kentsel nüfus artışı ve sanayileşme oranı
Cevap
Dinamik unsur olarak uluslararası hukuk ve siyasi anlaşmaları temsil eden Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin hükümleri, statik unsur olarak ise milyonlarca yıldır değişmeyen ve fiziki coğrafyanın bir parçası olan Boğazların Karadeniz'i sıcak denizlere bağlayan tek doğal su yolu olması seçeneğidir.
Doğru eşleştirmede dinamik unsur olarak uluslararası hukuk ve siyasi anlaşmaları temsil eden Montrö Boğazlar Sözleşmesi, statik unsur olarak ise fiziki coğrafyanın değişmeyen bir parçası olan boğazların doğal su yolu olma özelliği yer alır. Sözleşmeler siyasi kararlarla değiştirilebilirken, fiziki su yollarının konumu sabittir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Jeopolitik konumda değişen (dinamik) ve değişmeyen (statik) unsurların ayırt edilmesi.