Soru

Zorluk: OrtaSözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

Aşağıdaki sol sütunda İslamiyet öncesi Türk edebiyatı Sözlü Dönemi ürünlerinden alınan orijinal metin örnekleri, sağ sütunda ise bu dönemdeki ürünlerin tanımları ve özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki metin örneklerini sağ sütundaki uygun tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Yavlak yagıg yagıtma,
    yaguk erig yıgıg tutma.
    Dönemin insanlarının yaşam tecrübelerini, gözlemlerini ve ahlaki öğütlerini özlü bir biçimde aktaran, bugünkü atasözlerinin ilk biçimi olan ürün türü.
  • Ödlek yarlıg yarlıkadı
    Közüm yaşı yarlıkadı
    Könglüm içtin oklakadı
    Yitmiş yaka yırttımız
    Sözlü Dönem'de 'yuğ' adı verilen ölüm törenlerinde, ölen kişinin kahramanlıklarını ve duyulan acıyı dile getiren, Halk edebiyatındaki ağıtın ilk biçimi olan ürün türü.
  • Kelteçi yılıg özledi
    Kaza ördek közledi
    Erüş suwlar izledi
    Kalıp kamug erüşür
    Sözlü Dönem'de 'sığır' ve 'şölen' törenlerinde kopuz eşliğinde söylenen; aşk, doğa sevgisi ve yiğitlik konularını işleyen şiir türü.

Cevap

Sav örneği olan "Yavlak yagıg..." ifadesi yaşam tecrübelerini özlü biçimde aktaran atasözü tanımıyla; sagu örneği olan "Ödlek yarlıg..." dörtlüğü ölüm törenlerindeki acıyı anlatan tanımıyla; koşuk örneği olan "Kelteçi yılıg..." dörtlüğü ise doğa ve törenlerdeki şiir tanımıyla eşleşmektedir.
Sav örneği olan "Yavlak yagıg..." ifadesinin yaşam tecrübelerini özlü biçimde aktaran atasözü tanımıyla; sagu örneği olan "Ödlek yarlıg..." dörtlüğünün ölüm törenlerindeki acıyı anlatan tanımıyla; koşuk örneği olan "Kelteçi yılıg..." dörtlüğünün doğa ve törenlerdeki şiir tanımıyla eşleştirilmesi doğru yanıtı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Metin örneklerinin içerik ve biçim özelliklerini inceleyerek türlerini belirleme.
"Yavlak yagıg..." dizesinin nesir yapısında pratik bir yaşam öğüdü (sav) olduğu, "Ödlek yarlıg..." dörtlüğünün ölüm teması ve keder barındırdığı (sagu), "Kelteçi yılıg..." dörtlüğünün ise doğa ve bahar tasviri içerdiği (koşuk) belirlenir.
Eşleştirme yapabilmek için sol sütundaki edebî ürünlerin türlerini doğru saptamak gerekir.
2
Türleri sağ sütundaki tanımlarla ilişkilendirme.
Belirlenen sav türü atasözü tanımıyla, sagu türü ölüm törenleri şiiri tanımıyla, koşuk türü ise aşk/doğa temalı şiir tanımıyla eşleştirilir.
Sol sütundaki ürünlerin özellikleri ile sağ sütundaki kavram tanımlarının örtüşmesini sağlamak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Sözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla