Soru

Zorluk: KolayDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı

Fuzûlî'ye ait bu beyit, kafiye düzeni (aa) dikkate alındığında bir gazelin hangi bölümünü oluşturmaktadır?

  1. MatlaCevap
  2. B
    Makta
  3. C
    Beytü'l-gazel
  4. D
    Taç beyit
  5. E
    Yek-âvâz

Cevap

Matla
Verilen beytin dizeleri kendi arasında kafiyelidir (aa). Divan edebiyatında gazel ve kaside gibi beyitlerle kurulan nazım şekillerinin ilk beytine 'matla' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Beytin dize sonlarındaki ses benzerliklerini analiz etmek
'usanmaz m��' ve 'yanmaz mı' kelimelerinin kendi aralarında kafiyeli olduğu ve 'aa' şemasını oluşturduğu tespit edilir.
Beytin kafiye düzenini bulmak, gazeldeki yerini belirlemenin ilk adımıdır.
2
Bulunan kafiye şemasını gazelin yapısal özellikleri ile eşleştirmek
Gazellerin yalnızca ilk beyti kendi arasında kafiyelidir (aa). Diğer beyitler xa, ya, za şeklinde devam eder. Bu nedenle beyit ilk beyittir.
Gazelin ilk beytinin yapısal tanımını uygulamak.

Anahtar Kavram

Gazelin ilk beytine (kafiye düzeni aa olan) matla denmesi
Bu soruyu puanla