Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda verilen beyitleri, biçim ve içerik özelliklerine göre ilgili oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr / Yük elinden katı şikeste vü zârMesnevi
  • İlim kesbiyle pâye-i rif'at / Arzû-yı muhâl imiş ancakKıta
  • Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su / Kim bu denli dutuşan odlara kılmaz çâre suKaside
  • Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı / Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mıGazel

Cevap

Bir eşek var idi zaîf ü nizâr... beyti Mesnevi ile; İlim kesbiyle pâye-i rif'at... beyti Kıta ile; Saçma ey göz eşkden... beyti Kaside ile; Beni candan usandırdı... beyti Gazel ile eşleşir.
Verilen beyitlerin kafiye örgüleri ve temaları incelendiğinde; Harnâme'den alınan ve olay anlatan beyit mesneviyle, felsefi konulu ve kafiyesiz beyit kıtayla, naat türündeki beyit kasideyle, aşk konulu lirik beyit ise gazelle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye düzenlerini belirleme
Birinci, üçüncü ve dördüncü beyitler kendi arasında kafiyelidir (aaaa kafiye düzeni). İkinci beyit ise kendi arasında kafiyeli değildir (abab veya xaxa kafiye düzeni).
Nazım şekillerini ayırt etmede kafiye şeması en önemli biçimsel kriterlerden biridir.
2
Kendi arasında kafiyeli olmayan beyti inceleme
İkinci beyit kendi arasında kafiyeli olmadığı (xaxa) ve felsefi-didaktik bir konuyu işlediği için doğrudan 'Kıta' nazım şekliyle eşleşir.
Kıtanın ilk beyti matla özelliği göstermez, yani kendi arasında kafiyeli değildir.
3
Kendi arasında kafiyeli (aaaa) olan beyitlerin içerik ve üslup özelliklerini analiz etme
Birinci beyitte bir hayvan (eşek) üzerinden alegorik bir olay anlatımı (mesnevi); üçüncü beyitte dinî bir büyüğe hitap eden övgü/su redifli naat (kaside); dördüncü beyitte ise aşk acısı ve sevgilinin vefasızlığı gibi lirik duygular (gazel) işlenmiştir.
Aynı kafiye düzenine (aaaa) sahip olan mesnevi, kaside ve gazel türleri, işledikleri konular ve anlatım tarzları sayesinde birbirinden ayırt edilir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin kafiye düzeni ve içerik özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru