Osmanlı Devleti'nin Tanzimat Dönemi'nde (1839-1876) hukuki, idari ve toplumsal yapıyı modernleştirmek amacıyla attığı adımlarla bu adımlara karşı gelişen iç siyasi tepkiler göz önüne alındığında, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?
- 1Gülhane Parkı'nda okunan fermanla Osmanlı tebaasının can, mal, namus güvenliğinin kanun güvencesine alınması ve padişahın kendi gücünün üstünde kanun gücü olduğunu kabul etmesi.
- 2Paris Barış Konferansı kararlarını etkilemek amacıyla gayrimüslimlere devlet memurluğu, il meclisi üyeliği ve bedelli askerlik gibi geniş haklar tanıyan belgenin yayımlanması.
- 3Gayrimüslimlere verilen hakların imparatorluğun bütünlüğünü tehlikeye attığını savunarak anayasal monarşi ve meşrutiyet yönetimine geçilmesini isteyen muhalif aydın grubunun örgütlenmesi.
- 4Fermanlarla getirilen kanun önünde eşitlik ilkesinin yargı alanındaki karşılığı olarak, hem Müslümanların hem de gayrimüslimlerin davalarına bakmak üzere batı tarzı yeni mahkemelerin kurulması.
Cevap
Doğru kronolojik sıralama; Gülhane Parkı'nda okunan fermanla can ve mal güvenliğinin kanun güvencesine alınması, ardından gayrimüslimlere yeni haklar tanıyan fermanın yayımlanması, bu gelişmelere tepki olarak Genç Osmanlılar cemiyetinin kurulması ve son olarak Nizamiye Mahkemelerinin faaliyete geçmesi şeklindedir.
Osmanlı Devleti'nde modernleşme sürecinde ilk olarak 1839 yılında hukukun üstünlüğünü ve tebaanın can, mal, namus güvenliğini esas alan Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Ardından 1856 yılında, Kırım Savaşı sonrasındaki Paris Konferansı'nda dış destek sağlamak amacıyla gayrimüslimlere geniş haklar tanıyan Islahat Fermanı yayımlanmıştır. Bu fermana ve dönemin reformcu sadrazamlarının mutlakiyetçi tutumlarına tepki olarak 1865 yılında anayasal düzeni savunan Genç Osmanlılar cemiyeti kurulmuştur. Son olarak, fermanlardaki kanun önünde eşitlik ilkesinin bir gereği olarak Müslüman ve gayrimüslimlerin birlikte yargılanabileceği karma Nizamiye Mahkemeleri 1869 yılında kurumsallaşmıştır. Dolayısıyla kronolojik sıralama Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı, Genç Osmanlılar ve Nizamiye Mahkemeleri şeklinde olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat ve Islahat fermanları ile başlayan Osmanlı modernleşmesinin hukuk, idare ve siyaset alanlarındaki kronolojik gelişimi