Soru

Zorluk: ZorAldehitler ve Ketonlar

Aşağıda sol sütunda verilen organik bileşikleri, sağ sütunda verilen uygun kimyasal veya fiziksel özellik açıklamalarıyla eşleştiriniz.

  • FormaldehitTollens ayracı ile yükseltgendiğinde karbondioksit (CO2CO_2) gazına kadar yükseltgenebilen tek karbonlu aldehittir.
  • BenzaldehitAromatik yapıda olup, Tollens ayracı ile yükseltgendiğinde benzoik asit oluştururken indirgendiğinde benzil alkole dönüşür.
  • AsetonKarbonil grubu içeren en basit keton olup, indirgendiğinde ikincil alkol olan izopropil alkolü oluşturur.
  • AsetaldehitTollens ayracı ile asetik aside yükseltgenebilen ve etil alkolün bir basamak yükseltgenmesiyle de elde edilebilen alifatik aldehittir.

Cevap

Formaldehit -> Tollens ayracı ile karbondioksit gazına kadar yükseltgenebilen tek karbonlu aldehittir; Benzaldehit -> Aromatik yapıda olup, Tollens ayracı ile yükseltgendiğinde benzoik asit oluştururken indirgendiğinde benzil alkole dönüşür; Aseton -> Karbonil grubu içeren en basit keton olup, indirgendiğinde ikincil alkol olan izopropil alkolü oluşturur; Asetaldehit -> Tollens ayracı ile asetik aside yükseltgenebilen ve etil alkolün bir basamak yükseltgenmesiyle de elde edilebilen alifatik aldehittir.
Bileşiklerin yapısal formülleri, karbon sayıları, alifatik veya aromatik olma durumları ve bu özelliklerin belirlediği reaksiyon çeşitleri (Tollens ile karbondioksite kadar yükseltgenme, benzil alkole indirgenme, izopropil alkole indirgenme ve etil alkolün yükseltgenmesiyle elde edilme) doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Formaldehit molekülünün yükseltgenme basamaklarını analiz etmek.
Formaldehit (HCHOHCHO) iki tane aktif hidrojen-karbonil bağı içerdiğinden, Tollens ayracı ile basamaklı olarak önce formik aside (HCOOHHCOOH), ardından karbondioksit (CO2CO_2) gazına kadar yükseltgenir.
Bu özellik aldehitler arasında yalnızca tek karbonlu üye olan formaldehite özgüdür.
2
Benzaldehit bileşiğinin yapısını ve redoks davranışlarını incelemek.
Benzaldehit (C6H5CHOC_6H_5CHO), benzen halkasına bağlı karbonil grubu içerdiğinden aromatik bir aldehittir. İndirgendiğinde benzil alkole (C6H5CH2OHC_6H_5CH_2OH), Tollens ile yükseltgendiğinde ise benzoik aside (C6H5COOHC_6H_5COOH) dönüşür.
Halkanın aromatikliği ve aldehit grubunun indirgenme/yükseltgenme reaksiyonları bu eşleşmeyi doğrular.
3
Asetonun sınıfını ve indirgenme ürününü belirlemek.
Aseton (CH3COCH3CH_3COCH_3), en basit keton (propanon) olup Tollens gibi zayıf yükseltgenlerle tepkime vermez. Karbonil grubunun indirgenmesiyle ikincil alkol olan izopropil alkol (2-propanol2\text{-propanol}) elde edilir.
Ketonların Tollens ayracına etki edememesi ve indirgenme reaksiyonu sonucu sekonder alkol oluşturması temel bir kuraldır.
4
Asetaldehit bileşiğinin sentezini ve reaksiyonunu değerlendirmek.
Asetaldehit (CH3CHOCH_3CHO), primer alkol olan etil alkolün (CH3CH2OHCH_3CH_2OH) bir basamak yükseltgenmesiyle elde edilir. Alifatik yapıda olup Tollens ile asetik aside (CH3COOHCH_3COOH) yükseltgenir.
İki karbonlu alifatik aldehitin eldesi ve yükseltgenme özellikleri bu tanıma uymaktadır.

Anahtar Kavram

Aldehit ve ketonların sınıflandırılması, indirgenme ve Tollens ayracı ile yükseltgenme reaksiyonları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla