Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

I. Beyit:
*İlm kesbiyle pâye-i rif'at*
*Ârzû-yı muhâl imiş ancak*

II. Beyit:
*Aşk imiş her ne var âlemde*
*İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak*

Bu beyitlerin kafiye örgüsü, beyit sayısı ve içeriği dikkate alındığında, bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Gazel
  2. B
    Kaside
  3. C
    Mesnevi
  4. KıtaCevap
  5. E
    Müstezat

Cevap

Kıta nazım şekli, genellikle iki beyitten oluşması ve ilk beyitinin kendi arasında kafiyeli olmaması (ab cb kafiye örgüsü) yönüyle öne çıkar. Verilen beyitler bu yapısal özelliklere tam olarak uymaktadır.
Verilen beyitlerin kafiye şeması incelendiğinde 'ab cb' (ya da xa ca) şeklinde olduğu görülür. Birinci beyitin ilk dizesi serbest, ikinci dizesi ise ikinci beyitin ikinci dizesiyle kafiyelidir ('muhâl imiş ancak' - 'kıyl ü kâl imiş ancak'). Bu kafiye örgüsü ve şiirin iki beyitten oluşması, divan edebiyatında kıta nazım şeklinin en belirgin özellikleridir. Bu nedenle doğru cevap kıta seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye örgüsünü analiz etmek.
Birinci beyitin son kelimesi 'ancak' iken ilk dize 'rif'at' ile biter. İkinci beyitin son dizesi 'kıyl ü kâl imiş ancak' ile biterken ilk dize 'âlemde' ile biter. Yani kafiye şeması 'ab cb' şeklindedir. İlk beyit kendi arasında kafiyeli değildir.
Nazım şekillerini ayırt etmede kafiye örgüsü en belirleyici yapısal unsurdur.
2
Beyit sayısını ve dizelerin uzunluk yapısını incelemek.
Şiir iki beyitten oluşmaktadır ve dizeler arasında uzunluk-kısalık farkı (ziyade dize) bulunmamaktadır. Dolayısıyla müstezat elenir.
Kıta nazım şekli genellikle iki beyitten oluşurken, gazel ve kaside çok daha uzun nazım şekilleridir.
3
Elde edilen verileri nazım şekillerinin yapısal kurallarıyla karşılaştırmak.
Kafiye örgüsünün ab cb olması, matla beyitinin bulunmaması ve iki beyitten oluşması bu şiirin bir kıta olduğunu gösterir.
Kıtanın en temel biçimsel özelliği ilk beyitinin kendi arasında kafiyeli olmaması ve genellikle iki beyit uzunluğunda olmasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinden kıtanın kafiye düzeni ve beyit yapısı yönüyle diğer türlerden ayırt edilmesi.
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru