Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçimsel hem de tematik açıdan ciddi bir dönüşümün ve Doğu-Batı çatışmasının izlerini taşır. Bu dönem şairleri, geleneksel ile modern arasında farklı estetik ve felsefi tutumlar geliştirmişlerdir.
Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi şiirlerinden alınmış beyit ve bent örneklerini, bu şiirlerin temsil ettiği estetik, felsefi veya tematik dönüşümü açıklayan ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.
- Ne efsunkâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esârettenDivan şiirinin klasik nazım şekillerini muhafaza etmekle birlikte, sosyal ve siyasi kavramları ilk kez şiirin merkezine yerleştiren, toplumsal faydacı bir estetiğin yansımasıdır. - Gül hazin, sümbül perişan, bağzârın şevki yok
Şâdmanlık kalmamış, feryâd ü zârın şevki yokŞiirin konusunu bireysel hüzün ve tabiat tasvirleriyle genişleterek estetik güzelliği her şeyde arayan, Servet-i Fünun şiirine zemin hazırlayan yeni bir duyarlılığın ifadesidir. - Eyvah! Ne yer ne yâr kaldı,
Gönlüm dolu âh ü zâr kaldı.
Şimdi buradaydı, gitti elden,
Gitti ebede gelip ezelden.Ölüm karşısında bireyin metafiziksel ürpertisini, isyan ve kabulleniş çatışmasın�� hem tematik hem de biçimsel düzensizliklerle (düzensiz bent yapısı) yansıtan romantik bir çıkıştır. - İdrâk-i maâlî bu küçük akla gerekmez
Zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmezKlasik didaktik üslubu ve hikemi şiir geleneğini sürdürürken, insanın evrensel kavrayış sınırlarını sorgulayan, Tanzimat'ın Doğu-Batı arasındaki zihniyet bölünmesini örnekleyen bir eserdir.
Cevap
Dizeler ve edebi açıklamalar şu şekilde eşleşmektedir: Hürriyet ve esaret kavramlarını işleyen kaside beyti, klasik biçimde sosyal-siyasi temaların toplumsal faydacı estetikle ele alınmasıyla; gül ve sümbülün perişanlığını anlatan beyit, bireysel hüzün ve tabiatın estetik sınırları genişleten yeni duyarlılığıyla; 'Eyvah!' ünlemiyle başlayan bent, ölüm karşısındaki metafizik isyan ve biçimsel düzensizlikle; akıl ve terazi benzetmesini içeren hikemi beyit ise insanın kavrayış sınırlarını sorgulayan Doğu-Batı zihniyet çatışmasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; hürriyet kavramını işleyen beyit klasik kaside biçiminde sosyal temaların ele alınmasını (toplumcu estetik); gül ve sümbülün perişanlığını tasvir eden beyit bireysel hüzün ve tabiatla estetik sınırların genişletilmesini; 'Eyvah!' ile başlayan bent ölüm karşısındaki metafizik ürpertiyi ve biçimsel serbestliği; akıl ve terazi benzetmesi sunan beyit ise insanın kavrayış sınırlarını sorgulayan hikemi üslubu doğru şekilde tanımlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tanzimat Dönemi Şiirinin Estetik, Felsefi ve Biçimsel Dönüşümü
Tahmini Süre:3m 0s