Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Yerleşmelerin Tarihsel Gelişimi, Fonksiyonları ve Dokusal Özellikleri

Anadolu, coğrafi konumu ve elverişli iklim şartları nedeniyle insanlık tarihinin ilk dönemlerinden itibaren yerleşme alanı olarak seçilmiştir. Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yerleşmelerin tarihsel gelişimine ait bazı önemli merkezler ile bu merkezlerin ortaya çıktığı dönemler ve genel özellikleri verilmiştir. Tablodaki merkezleri, ait oldukları tarihsel dönemlerin genel özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Karain ve Yarımburgaz Mağaralarıİnsanların avcılık ve toplayıcılıkla geçindiği, doğal barınakları konut olarak kullandığı Paleolitik Çağ yerleşmeleri
  • Çatalhöyük ve Çayönüİklim şartlarının iyileşmesiyle yerleşik hayata geçilen, tarımsal üretime bağlı olarak ilk meskenlerin ve köy yerleşmelerinin kurulduğu Neolitik Çağ merkezleri
  • Alacahöyük ve TruvaMadenlerin işlenmeye başlaması, surlarla çevrili korunaklı yerleşmelerin ve ilk şehir devletlerinin ortaya çıktığı Kalkolitik ve Tunç Çağı merkezleri
  • Hattuşaş ve EfesTarımsal üretimin yanı sıra ticaret, idari ve askeri fonksiyonların geliştiği, Anadolu'nun ilk büyük imparatorluk başkentleri ve liman kentlerini barındıran İlk Çağ yerleşmeleri

Cevap

Karain ve Yarımburgaz Mağaraları Paleolitik Çağ yerleşmeleriyle; Çatalhöyük ve Çayönü Neolitik Çağ köy yerleşmeleriyle; Alacahöyük ve Truva Kalkolitik ve Tunç Çağı merkezleriyle; Hattuşaş ve Efes ise İlk Çağ yerleşmeleriyle eşleşmektedir.
Eşleştirmede; mağara yerleşmeleri Paleolitik Çağ'daki avcı-toplayıcı yaşam biçimini; Çatalhöyük ve Çayönü Neolitik Çağ'daki ilk tarım ve yerleşik hayata geçişi; Alacahöyük ve Truva madenciliğin başlamasıyla surlarla çevrili korunaklı Kalkolitik/Tunç Çağı yerleşmelerini; Hattuşaş ve Efes ise İlk Çağ'da gelişen büyük idari, askeri ve liman kentlerini temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paleolitik Çağ yerleşmelerini tespit etme
Karain ve Yarımburgaz Mağaraları'nın Paleolitik Çağ'a ait doğal barınaklar olduğu belirlenir.
Anadolu'daki en eski yerleşim izleri mağaralarda avcı-toplayıcı olarak yaşayan insanlara aittir.
2
Neolitik Çağ yerleşmelerini tespit etme
Çatalhöyük (Konya) ve Çayönü (Diyarbakır) yerleşmelerinin tarımsal üretim ve yerleşik hayatın ilk örnekleri olan Neolitik Çağ'a ait olduğu belirlenir.
Tarımla birlikte kurulan ilk köy yerleşmeleri bu dönemin karakteristik özelliğidir.
3
Kalkolitik ve Tunç Çağı yerleşmelerini tespit etme
Alacahöyük ve Truva'nın maden işleme ve surlarla çevrili korunaklı yapılarıyla Kalkolitik ve Tunç Çağı'na ait olduğu belirlenir.
Madenlerin keşfi ve savunma ihtiyacı şehirlerin etrafına sur yapılmasına yol açmıştır.
4
İlk Çağ kentlerini tespit etme
Hattuşaş ve Efes gibi idari, askeri ve ticaret fonksiyonları gelişmiş büyük kentlerin İlk Çağ'a ait olduğu belirlenir.
Devletleşme süreciyle birlikte imparatorluk başkentleri ve önemli ticaret limanları bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kavram

Anadolu'daki yerleşmelerin tarihsel gelişim aşamaları ve bu dönemlere ait önemli yerleşim merkezlerinin coğrafi ve fonksiyonel özellikleri.
Bu soruyu puanla