Examkin

Soru

Zorluk: ZorTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıda verilen tasavvufi şiir alıntılarını (sol sütun), ait oldukları Tekke edebiyatı nazım türleriyle (sağ sütun) doğru biçimde eşleştiriniz.

  • Aslımız bir nur idi cismimiz âdem olmadan
    Biz o nurun şulesiyiz halk-ı alem olmadan
    Arş u kürsî, kevn ü mekân yoğ idi biz var idik
    Kudret-i Hak zâhir oldu sırr-ı mübhem olmadan    Devriye
  • Çıktım erik dalına
    Anda yedim üzümü
    Bostan ıssı kakıdı
    Der ne yersin kozumu    Şathiye
  • Önce tevhit eyle dilin temizle
    Mürşid-i kâmilin izini izle
    Gönül beytullah’tır sırrını gizle
    Hizmet eyle pîre, bulasın felah    Nutuk
  • Kudret kandilinde parlayıp duran
    Muhammed Ali’nin nurudur billah
    Zuhur edip küffara kılıç uran
    Ali’yyü'l-Murtaza şahımdır eyvallah    Nefes

Cevap

Birinci dörtlük devriye, ikinci dörtlük şathiye, üçüncü dörtlük nutuk, dördüncü dörtlük ise nefes ile eşleşmelidir.
Verilen dörtlükler incelendiğinde; ilk dörtlükte varoluşun başlangıcı ve ruhun devri (devriye), ikinci dörtlükte Yunus Emre'nin ünlü sembolik ve alaycı üsluba sahip şathiyesi (şathiye), üçüncü dörtlükte tarikata giren kişiye yönelik didaktik öğütler (nutuk), dördüncü dörtlükte ise Hz. Ali ve Ehlibeyt sevgisini içeren Bektashi şiiri (nefes) yer almaktadır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk dörtlüğün (Aslımız bir nur idi...) temasını inceleyin.
Dörtlükte ruhun dünyadan önceki varlığı ve yaratılış devri anlatılmaktadır, bu da devriye türüne işaret eder.
Devriye türü, insan ruhunun Allah'tan gelip tekrar Allah'a döneceği felsefesini işler.
2
İkinci dörtlüğün (Çıktım erik dalına...) üslubunu inceleyin.
Erik dalında üzüm yemek gibi mantık dışı görünen ifadeler içermektedir, bu da şathiye türüne işaret eder.
Şathiye türü, ilk bakışta saçma veya alaycı görünen ama tasavvufi sırları sembollerle anlatan şiirlerdir.
3
Üçüncü dörtlüğün (Önce tevhit eyle...) işlevini inceleyin.
Mürşide hizmet etmek, dili temizlemek gibi tarikat kuralları ve öğütler verilmektedir, bu da nutuk türüne işaret eder.
Nutuk türü, tarikata yeni girenlere adab-ı muaşeret ve tarikat kurallarını öğretmek amacıyla yazılan didaktik şiirlerdir.
4
Dördüncü dörtlüğün (Kudret kandilinde...) anahtar kavramlarını inceleyin.
Muhammed Ali ve Ali'yyü'l Murtaza isimleri geçmektedir, bu da Alevi-Bektaşi geleneğindeki nefes türüne işaret eder.
Nefes türü, Alevi-Bektaşi şairlerince yazılan, özellikle Hz. Ali ve Ehlibeyt sevgisini işleyen şiirlerdir.

Anahtar Kavram

Tekke-Tasavvuf edebiyatı nazım türlerinin içerik ve üslup özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Bu konudan daha fazla soru