Soru

Zorluk: OrtaBitkilerde Su ve Mineral Taşınması Mekanizmaları

Bitkilerde suyun topraktan alınarak en üstteki yapraklara kadar taşınmasında görev yapan temel mekanizmalar ile bu mekanizmaların çalışma prensiplerini eşleştiriniz.

  • Kök BasıncıKökte mineral birikimi sonucu oluşan osmotik farkın, suyun köke girerek yukarı doğru bir itme kuvveti oluşturması.
  • KılcallıkKsilem çeperleri ile su molekülleri arasındaki çekim kuvveti sayesinde suyun yer çekimine karşı bir miktar yükselmesi.
  • Terleme-KohezyonYapraklardan suyun gaz halinde uzaklaşmasıyla oluşan negatif basıncın, su molekülleri arasındaki hidrojen bağları yardımıyla su sütununu yukarı çekmesi.

Cevap

Kök basıncı, osmotik farkla oluşan itme kuvvetiyle; kılcallık, adhezyon kuvveti ve dar boru yapısıyla; terleme-kohezyon ise terleme sonucu oluşan çekme kuvveti ve kohezyonla eşleşir.
Kök basıncı köklerdeki osmotik farktan kaynaklanan itme kuvvetidir. Kılcallık, adhezyon kuvveti ile dar borularda yükselmedir. Terleme-kohezyon ise terleme ile oluşan emme kuvvetinin su sütununu çekmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kök basıncı mekanizmasını analiz etme
Köklerdeki osmotik basıncın artması suyun içeri girmesini ve yukarı doğru itilmesini sağlar.
Kök basıncı itme (pozitif basınç) temelli bir mekanizmadır.
2
Kılcallık etkisini belirleme
Su moleküllerinin boru yüzeyine tutunarak yükselmesi.
Bu mekanizma adhezyon ve yüzey gerilimine dayanır, su taşınmasında etkisi en az olan kuvvettir.
3
Terleme-kohezyon teorisini değerlendirme
Yapraklardan su kaybının oluşturduğu çekim kuvveti suyun en tepeye ulaşmasını sağlar.
Suyun H2OH_2O molekülleri arasındaki hidrojen bağları (kohezyon) sayesinde kopmayan bir sütun halinde çekilmesi en etkili taşıma kuvvetidir.

Anahtar Kavram

Bitkilerde ksilem taşınması (Kök Basıncı, Kılcallık, Terleme-Kohezyon)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla