Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Fuzûlî’ye ait bir gazelden derlenen aşağıdaki beyitleri, divan edebiyatındaki klasik gazel yapısı (matla, makta, mahlas kullanımı ve kafiye örgüsü) doğrultusunda ilk beyitten son beyte doğru sıralayınız.

  1. 1III.
    Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
    Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
  2. 2I.
    Kamu bîmârına cânan devâ-yı derd eder ihsan
    Niçün kılmaz bana derman beni bîmar sanmaz mı
  3. 3II.
    Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
    Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı

Cevap

Beyitlerin doğru sıralanışı III - I - II şeklindedir.
Gazelin ilk beyti (matla), dizelerinin kendi arasında kafiyeli olmasından (aa) anlaşılır. 'usanmaz mı / yanmaz mı' dizeleriyle biten üçüncü beyit bu kurala uyar ve ilk sırada yer alır. Gazelin son beyti (makta) ise şairin mahlasını barındırır. İkinci beyitte 'Fuzûlî' mahlası geçtiği için bu beyit son sırada bulunmalıdır. İlk dizesi serbest, ikinci dizesi gazelin matla beytiyle kafiyeli olan birinci beyit ise ara beyittir ve ortada yer almalıdır. Bu durumda doğru sıralama III - I - II şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye düzenini (kafiye şemasını) inceleyiniz.
III. beyitteki dizelerin kendi arasında kafiyeli olduğu (aa şeması: usanmaz mı / yanmaz mı) görülür. I. beytin ise ilk dizesi serbest, ikinci dizesi matla ile kafiyelidir (ba şeması: ihsan / sanmaz mı).
Gazelin ilk beyti olan matla beyti her zaman kendi arasında kafiyelidir (aa).
2
Şairin mahlasının (takma adının) hangi beyitte geçtiğini tespit ediniz.
II. beyitte 'Fuzûlî' ismi geçmektedir.
Gazellerin son beyti olan makta beytinde şairin mahlası yer alır.
3
Elde edilen yapısal verileri birleştirerek beyitleri ilkten sona doğru sıralayınız.
Matla beyti olan III. beyit ilk sırada, ara beyit olan I. beyit ikinci sırada ve makta beyti olan II. beyit son sırada yer alır. Sıralama III - I - II olur.
Gazel nazım şeklinin klasik beyit dizilimi matla, ara beyitler ve makta sırasıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinden gazelin yapısal özellikleri, matla ve makta beyitlerinin tespiti.
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru