Examkin

Soru

Zorluk: ZorMantığın Konusu ve Doğru Düşünme

Aşağıda doğru düşünme ve mantık disiplini kapsamında verilen durumları, karşılarındaki en uygun kavramlarla eşleştiriniz.

  • "Su 100∘C100^\circ\text{C}'de kaynar." önermesinin laboratuvar ortamındaki gözlem ve ölçüm sonuçlarıyla uyuşması durumu.Bilgi Doğruluğu (Maddi Doğruluk)
  • Bir argümanda yer alan "Bütün insanlar ölümlüdür." ve "Hiçbir insan ölümlü değildir." yargılarının aynı anda doğru kabul edilmesinin engellenmesi, akıl yürütmenin kendi içinde çelişki barındırmama özelliği.Tutarlılık
  • Bir çıkarımda sonucun öncüllerden zorunlu ve mantıksal olarak çıkarılması, akıl yürütme formunun kurallara tam olarak uyması.Geçerlilik
  • "Bütün üçgenler dört kenarlıdır. ABC bir üçgendir. O hâlde ABC dört kenarlıdır." çıkarımında, önermelerin içeriği dış dünyada yanlış olmasına rağmen akıl yürütme formunun kendi içindeki kurallara ve mantık ilkelerine uygun olması durumu.Mantıksal Doğruluk (Biçimsel Doğruluk)

Cevap

Yapılan eşleştirmede: Su kaynama derecesi örneği Bilgi Doğruluğuyla; çelişkisiz olma durumu Tutarlılıkla; öncüllerden sonucun zorunlu çıkması Geçerlilikle; içeriğin yanlış olmasına rağmen kurallara uygunluk ise Mantıksal Doğrulukla eşleşir.
Verilen durumlar mantık ve doğru düşünmenin temel kavramlarıyla tam olarak örtüşmektedir. Suyun kaynama derecesi olgusal bir kanıtla doğrulandığı için bilgi doğruluğu; çelişen iki önermenin elenmesi tutarlılık; sonucun zorunlu çıkması geçerlilik; yanlış içerikli çıkarımın kurallara uygunluğu ise mantıksal doğruluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Dış dünya ile uygunluk gösteren önermenin analiz edilmesi.
Gözlem ve deney verilerine uygun olan suyun kaynama derecesine ilişkin yargının bilgi doğruluğuyla (maddi doğruluk) eşleştiği belirlenir.
Bilgi doğruluğu, düşüncenin yöneldiği nesneyle uyuşma derecesini ölçer.
2
Argümanın kendi içindeki çelişkisizlik durumunun incelenmesi.
Birbiriyle çelişen iki önermenin aynı anda kabul edilmemesinin tutarlılık ilkesine karşılık geldiği saptanır.
Tutarlılık, bir sistemdeki önermelerin birbiriyle çelişki oluşturmamasıdır.
3
Sonucun öncüllerle olan mantıksal bağının değerlendirilmesi.
Sonucun öncüllerden zorunlu olarak türetilmesinin geçerlilik kavramıyla eşleştiği saptanır.
Geçerlilik çıkarım formunun, öncüller doğruyken sonucun yanlış olmasını engelleyecek yapıda olmasıdır.
4
Olgusal olarak yanlış fakat biçimsel olarak doğru olan çıkarımın değerlendirilmesi.
Dış dünyada yanlış olan üçgen ve kenar sayısı önermelerinden kurallara uygun biçimde sonuç çıkarılmasının mantıksal doğrulukla (biçimsel doğruluk) eşleştiği saptanır.
Mantıksal doğruluk, önermelerin nesnel gerçekliğine bakılmaksızın çıkarım kurallarına uygun olma durumudur.

Anahtar Kavram

Mantığın Konusu, Bilgi Doğruluğu ile Mantıksal Doğruluk Ayrımı, Geçerlilik ve Tutarlılık
Bu soruyu puanla

Konular

Mantığın Konusu ve Doğru Düşünme

Bu konudan daha fazla soru