Examkin

Soru

Zorluk: ZorMantığın Konusu ve Doğru Düşünme

Bir felsefe seminerinde tartışmacılardan biri şu iddiayı ileri sürer:
'Eğer bir toplumda adil bir gelir dağılımı varsa, o toplumda suç oranları düşüktür. Bu ülkede suç oranları oldukça düşüktür. O hâlde bu ülkede adil bir gelir dağılımı vardır.'

Karşı taraf ise bu argümana şu şekilde itiraz eder:
'Vardığınız sonuç sosyolojik verilere uymuyor; çünkü bu ülkede gelir adaletsizliği çok yüksektir ancak sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle suç oranları düşüktür. Dolayısıyla yaptığınız akıl yürütme mantıksal açıdan geçersizdir.'

Buna göre karşı tarafın yaptığı itiraz, mantık bilimi açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İlk tartışmacı düşüncenin nesnesine uygunluğu olan doğruluğu savunurken, karşı taraf nesnel dünyada somut olarak var olan gerçeklik kavramını savunmuş ve bu iki kavramı karıştırmıştır.
  2. Karşı taraf, akıl yürütmenin mantıksal geçerliliğini biçimsel yapısı üzerinden denetlemek yerine, önermelerin dış dünyadaki gerçeklikle uygunluğuna (bilgi doğrusuna) dayanarak değerlendirmiştir.Cevap
  3. C
    İlk tartışmacı tekil gözlemlerden genel bir sonuca (tümevarım) ulaşmaya çalışmış, karşı taraf ise bu yöntemin geçersiz olduğunu belirterek tümdengelimi savunmuştur.
  4. D
    Karşı taraf, mantıksal tutarlılığı nihai bir bilgelik durumu olan hikmet ile eşleştirerek felsefi düşünmenin sorgulayıcı doğasını yadsımıştır.
  5. E
    İlk tartışmacı akıl yürütmesinde üçüncü halin imkânsızlığı ilkesine uymuş, karşı taraf ise çelişmezlik ilkesini ihlal ederek tutarsız bir argüman sunmuştur.

Cevap

Karşı tarafın, akıl yürütmenin mantıksal geçerliliğini biçimsel yapısı üzerinden denetlemek yerine, önermelerin dış dünyadaki gerçeklikle uygunluğuna (bilgi doğrusuna) dayanarak değerlendirmiş olması
Mantık biliminde bir akıl yürütmenin geçerliliği (mantık doğrusu), önermelerin dış dünyadaki nesnel gerçeklikle uyuşup uyuşmamasından (bilgi doğrusundan) tamamen bağımsızdır. İlk tartışmacının akıl yürütmesi biçimsel olarak geçersizdir (ardılı evetleme hatası yapılmıştır). Ancak karşı taraf bu geçersizliği biçimsel kurallarla açıklamak yerine, sonucun olgusal gerçeklikle uyuşmadığını belirterek argümanın geçersiz olduğunu iddia etmiştir. Bu durum, geçerlilik ile bilgi doğruluğunun karıştırıldığını gösteren en net ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki akıl yürütmelerin mantıksal biçimini çözümleme
İlk tartışmacı, 'Eğer pp ise qq dur. qq dur. O halde pp dir.' şeklinde koşullu kıyas yapısı kurmuştur. Bu mantıksal yapı biçimsel olarak geçersizdir (ardılı evetleme hatası).
Akıl yürütmenin mantık kurallarına uygunluğunu (mantık doğrusunu) nesnel gerçeklikten bağımsız olarak tespit etmek gerekir.
2
Karşı tarafın itiraz gerekçesini analiz etme
Karşı taraf, argümanın geçersizliğini biçimsel bir kural ihlaline değil, sonucun dış dünyadaki fiili duruma (gelir adaletsizliğinin yüksek olmasına) uymamasına dayandırmıştır.
İtirazın hangi doğruluk ölçütüne göre yapıldığını belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Geçerlilik ve bilgi doğrusu ilişkisini karşılaştırma
Bir akıl yürütmenin geçerliliği biçimsel yapısına (mantık doğrusuna) bağlıyken; karşı taraf, sonucu dış dünyadaki olgusal durumla (bilgi doğrusuyla) sınayarak geçerlilik hakkında yargıya varmıştır. Bu durum, mantıksal geçerlilik ile bilgi doğrusunun karıştırıldığını gösterir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için mantıksal geçerlilik ile olgusal doğruluğun ayrımını netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Mantıksal Geçerlilik (Mantık Doğrusu) ile Bilgi Doğrusu Arasındaki Ayrım
Bu soruyu puanla

Konular

Mantığın Konusu ve Doğru Düşünme

Bu konudan daha fazla soru