Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Er odur kim erlik ile ün kazana
Düşmenün bağrını tırnakla kazana
Bu cihân bir konuklukdur ey gönül
Konuk gerek konuk gibi dolana

Kadı Burhaneddin'e ait olan bu dörtlük ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Uyak düzeni "aaba" şeklinde olup biçimsel yönden rubai ile ortak özelliklere sahiptir.
  2. Bestelenmek amacıyla yazılmış olup üçüncü dizesi meyan dize, dördüncü dizesi ise aynen tekrarlanan nakarattır.Cevap
  3. C
    Aruz ölçüsünün yalnızca tek bir kalıbıyla ("fâilâtün fâilâtün fâilün") kaleme alınmıştır.
  4. D
    Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı nazım biçiminin özelliklerini taşımaktadır.
  5. E
    Halk edebiyatındaki mâni nazım şeklinin Divan edebiyatındaki karşılığı olarak değerlendirilir.

Cevap

Şiirin bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat dizeleri içerdiği ifadesi söylenemez.
Verilen dörtlük biçim, içerik ve ölçü özellikleriyle bir tuyuğ örneğidir. Tuyuğlar tek dörtlükten ibarettir; bu nazım şeklinde meyan dize veya aynen tekrarlanan nakarat gibi bölümler yer almaz. Meyan ve nakarat, bestelenmek üzere yazılan şarkı nazım şeklinin karakteristik özellikleridir. Bu nedenle şiirin bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat içerdiği yönündeki ifade söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin biçimsel özelliklerini (nazım birimi, uyak düzeni) ve şairini incelemek.
Şiir tek dörtlükten oluşmaktadır. Uyak düzeni "kazana (a) - kazana (a) - gönül (b) - dolana (a)" şeklindedir (aaba). Kadı Burhaneddin'e ait olan bu şiir bir tuyuğ örneğidir.
Şiirin nazım şeklini doğru belirlemek, seçeneklerdeki bilgileri doğrulamak için ilk adımdır.
2
Tuyuğ nazım şeklinin özelliklerini seçeneklerle karşılaştırmak.
Tuyuğ; Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı, tek dörtlükten oluşan, aruzun yalnızca "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan ve halk edebiyatındaki mâniye benzeyen bir nazım şeklidir. Tuyuğlarda şarkıdaki gibi meyan dize veya nakarat bulunmaz.
Tuyuğ özelliklerini bilerek yanlış olan seçeneği tespit etmek amacıyla bu karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Tuyuğ nazım şekli ve özellikleri
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru