Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Divan edebiyatından alınan aşağıdaki iki beyit yapısal ve içeriksel özellikleri bakımından incelenmiştir:

I. Beyit
*Süzme çeşmin gelmesin müjgan müjgan üstüne*
*Urma zahm-ı sineme peykan peykan üstüne*

II. Beyit
*Minnet hudâya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız*

Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. beyit, dizeleri kendi arasında uyumlu (aa) olduğu için bir gazel veya kasidenin matla beytidir.
  2. B
    II. beyit, şairin mahlasını (Bâkî) barındırdığı için ait olduğu şiirin makta beytidir.
  3. C
    I. beyitte 'üstüne' sözcükleri redif, 'müjgan' ve 'peykan' sözcükleri arasında ise kafiye vardır.
  4. II. beyit, dizeleri kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu için Bâkî'nin kaleme aldığı bir mesneviden alınmıştır.Cevap
  5. E
    Her iki beyit de aruz ölçüsüyle yazılmış olup beyit birimiyle kurulan nazım şekillerine örnektir.

Cevap

II. beyit, dizeleri kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu için Bâkî'nin kaleme aldığı bir mesneviden alınmıştır.
Doğru cevap, II. beytin kendi arasında kafiyeli olduğunu ve Bâkî'nin bir mesnevisinden alındığını belirten yargıdır. Çünkü bu beytin dizeleri (fenâ bulur / adımız) kendi arasında kafiyeli değildir (xa düzenindedir). Ayrıca divan edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Bâkî'nin hiç mesnevisi yoktur; dolayısıyla bu beytin bir mesneviden alınmış olması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
I. beytin kafiye yap��sı ve kelimelerin ses uyumu incelenir.
I. beytin 'müjgan üstüne / peykan üstüne' kelimeleriyle bittiği görülür. 'üstüne' kelimeleri redif, 'müjgan' ve 'peykan' kelimeleri kafiyedir. Beyit kendi arasında kafiyelendiği (aa) için matla beytidir.
Beytin yapısal konumunu belirlemek amacıyla kafiye şeması çözümlenir.
2
II. beytin kafiye yapısı ve içerdiği mahlas incelenir.
II. beyitte 'Bâkî' mahlası geçmektedir, bu yüzden makta beytidir. Dize sonlarındaki 'bulur' ve 'adımız' kelimeleri arasında kafiye yoktur, yani beyit kendi arasında kafiyeli değildir (xa kafiye düzenindedir).
Beytin yapısal ve anlamsal özelliklerini saptamak amacıyla şair adı ve kafiye durumu incelenir.
3
Bâkî'nin edebi kişiliği ve mesnevi yazıp yazmadığı bilgisi kontrol edilir.
Bâkî, divan edebiyatında hiç mesnevi yazmamış olan sanatçılardan biridir. Bu nedenle II. beyit bir mesneviden alınmış olamaz.
Tarihsel ve biyografik edebiyat bilgisiyle seçeneklerin doğruluğunu sınamak için.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru