Soru

Zorluk: OrtaSözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

Aşağ��daki İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait kavramlar ile bu kavramların tanımlarını ve özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • KoşukDivan edebiyatındaki karşılığı gazel, halk edebiyatındaki karşılığı ise koşma olan; sığır ve şölen adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde söylenen lirik şiirler.
  • SaguÖlen bir kişinin ardından duyulan acıyı, onun yiğitliklerini ve erdemlerini dile getiren; halk edebiyatındaki ağıtın ve divan edebiyatındaki mersiyenin karşılığı olan şiirler.
  • SavHayat tecrübelerini, ahlaki öğütleri ve toplumsal gözlemleri özlü bir biçimde aktaran, günümüz atasözlerinin ilk biçimi olan özlü sözler.
  • Yuğİslamiyet öncesi Türk boylarında ölen bir kişinin ardından düzenlenen, saguların da okunduğu dinsel cenaze törenleri.

Cevap

Koşuk terimi lirik şiir tanımıyla (birinci seçenek), Sagu terimi ölüm acısını anlatan şiir tanımıyla (üçüncü seçenek), Sav terimi atasözlerinin ilk biçimi olan özlü söz tanımıyla (dördüncü seçenek), Yuğ terimi ise dinsel cenaze töreni tanımıyla (ikinci seçenek) eşleşmelidir.
Koşuk kavramı, sığır ve şölenlerde kopuzla okunan aşk ve doğa konulu lirik şiirlerdir ve gazel/koşma ile benzerlik taşır. Sagu, yuğ törenlerinde okunan ölüm şiiridir ve ağıt/mersiye ile özdeştir. Sav, bugünkü atasözlerinin kaynağıdır. Yuğ ise bu yas şiirlerinin okunduğu törenin kendisidir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme her terimi kendi tanımıyla hatasız bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Koşuk kavramının tanımını ve edebiyattaki karşılıklarını belirleme.
Koşuk; aşk, doğa, yiğitlik konularını işleyen, kopuzla söylenen lirik şiirlerdir. Halk edebiyatındaki koşma ve divan edebiyatındaki gazel ile türsel olarak örtüşür. Bu nedenle ilk kavram, ilgili tanım olan birinci seçenekle eşleşir.
Sözlü dönem şiir türlerinin sonraki dönem edebiyatlarındaki biçimsel ve tematik benzerlerini doğru gruplandırmak.
2
Sagu kavramının tanımını ve diğer dönemlerdeki karşılıklarını bulma.
Sagu; yuğ törenlerinde ölenlerin ardından okunan yas şiirleridir. Divan edebiyatında mersiye, halk edebiyatında ağıt adını alır. Bu doğrultuda ikinci kavram, ölüm acısını ve yiğitlikleri dile getiren üçüncü seçenekle eşleşir.
Yas törenlerinde okunan şiirlerin dönemsel adlarını ve karşılıklarını ayırt etmek.
3
Sav kavramının işlevini ve günümüzdeki karşılığını tespit etme.
Sav; hayat tecrübelerini yansıtan atasözleridir. Dolayısıyla üçüncü kavram, atasözlerinin ilk biçimi olduğunu belirten dördüncü seçenekle eşleşir.
Didaktik nitelikli sözlü dönem nesir/özlü söz ürününü tanımak.
4
Yuğ töreninin tanımını belirleme.
Yuğ; İslamiyet öncesi dönemde gerçekleştirilen cenaze merasimleridir. Dördüncü kavram, dinsel cenaze törenleri açıklamasını içeren ikinci seçenekle eşleşir.
Sözlü dönemin edebiyatı besleyen sosyal/dinsel ritüellerinden birinin adını ve işlevini belirlemek.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Sözlü Dönem Ürünleri ve Karşılıkları
Bu soruyu puanla