Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bahçenizde her gün açan güllerdi
Seni benden ayıran o dillerdi
Gariplere vatan olan ellerdi
Şimdi hepsi birer hayal oldu yar

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    11’li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
  2. Dizelerde tam kafiye örneğine yer verilmiştir.Cevap
  3. C
    Kafiye örgüsü "aaab" (düz kafiye) şeklindedir.
  4. D
    "-lerdi" ekleri görevce özdeş olduğu için redif görevindedir.
  5. E
    Halk şiiri geleneğinin dil ve biçim özelliklerini yansıtmaktadır.

Cevap

Dizelerde tam kafiye değil, tek ses benzerliğine dayanan yarım kafiye kullanılmıştır.
Verilen dörtlükte 'güllerdi, dillerdi ve ellerdi' kelimeleri incelendiğinde; '-lerdi' kısımları hem yazılış hem de görev bakımından (çoğul eki + ek-fiil) aynıdır. Bu bölümler redif olarak kabul edilir. Geriye kalan 'gül, dil, el' kelime köklerinde ise ortak olan tek ses 'l' harfidir. Tek ses benzerliği edebiyatta yarım kafiye olarak adlandırılır. Ancak seçeneklerden birinde bu durumun 'tam kafiye' olduğu iddia edildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hece ölçüsünü kontrol et.
Dizelerdeki ünlü harfler sayıldığında her dizenin 11 heceden oluştuğu görülür (11'li hece ölçüsü).
Şiirin ritmik yapısını belirlemek için ölçü kontrolü yapılır.
2
Kafiye ve redif analizi yap.
Dize sonlarındaki 'güllerdi - dillerdi - ellerdi' kelimelerinde; '-ler' (çoğul eki) ve '-di' (ek-fiil) ekleri görevce aynıdır. Bu kısımlar rediftir. Kelime kökleri olan 'gül - dil - el' arasında ise sadece 'l' sesi ortaktır.
Ses benzerliklerinin kökte mi yoksa ekte mi olduğunu ayırmak, ahenk unsurlarını doğru tespit etmek için gereklidir.
3
Kafiye türünü belirle.
Sadece tek bir ünsüz ('l') benzeştiği için bu yarım kafiyedir.
Benzeşen ses sayısına göre kafiye türü adlandırılır (Tek ses: yarım, iki ses: tam).

Anahtar Kavram

Şiirde redif ve kafiye ayrımı

Daha Fazla Pratik

Kafiye ve redif ayrımını pekiştirmek için özellikle 'iç kafiye' ve 'tunç kafiye' örneklerini de içeren karma analiz soruları çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla