Examkin

Soru

Zorluk: ZorTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Katre idik süzüldük ummana karıştık
Nokta idik harf-i hecaya eriştik
Dokuz ay on gün batn-ı maderde kalıp
Vakt-i saatte bu cihana yetiştik

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    İnsan��n varoluşunu, mutlak varlıktan çıkıp tekrar O'na döneceği esasına dayanan "devir" kuramı çerçevesinde ele almıştır.
  2. B
    Tasavvuf felsefesindeki çokluktan (kesret) tekliğe (vahdet) ulaşma çabası, "katre" (damla) ve "umman" (okyanus) kavramları üzerinden simgeleştirilmiştir.
  3. C
    Dize sonlarında yer alan "karıştık", "eriştik" ve "yetiştik" kelimelerindeki benzer işlevli ekler (-tık / -tik) redif olarak kullanılmıştır.
  4. İçerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında bu dörtlük, mürşitlerin tarikata yeni katılan dervişlere tarikat adabını ve tasavvuf ilkelerini öğretmek amacıyla kaleme aldığı "nutuk" türünün özelliklerini yansıtmaktadır.Cevap
  5. E
    Hece ölçüsünün 11'li kalıbıyla yazılmış olup yalın bir Türkçe ile tasavvufi kavramların iç içe geçtiği bir dil özelliğine sahiptir.

Cevap

İçerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında bu dörtlük, mürşitlerin tarikata yeni katılan dervişlere tarikat adabını ve tasavvuf ilkelerini öğretmek amacıyla kaleme aldığı "nutuk" türünün özelliklerini yansıtmaktadır.
Verilen dörtlük, mutlak varlıktan kopan insan ruhunun maddi aleme inişini ve tekrar aslına dönme sürecini (kavs-i nüzul ve kavs-i uruc) anlatan bir "devriye" örneğidir. Dervişlere tarikat kurallarını öğretmeyi amaçlayan didaktik nitelikli şiirlere ise "nutuk" denir. Bu nedenle, dörtlüğün nutuk türünün özelliklerini yansıttığını savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin içeriğindeki ana temayı ve tasavvufi kavramları analiz etmek.
Şiirde ruhun "katre" (damla) olarak okyanusa karışması, ana rahminde ge��irdiği süre ve dünyaya gelmesi anlatılmaktadır. Bu da insanın Allah'tan gelip tekrar Allah'a döneceğini savunan devir kuramıdır.
Şiirin hangi nazım türüne ait olduğunu belirlemek için içeriğin tespiti gereklidir.
2
Dörtlüğün biçimsel özelliklerini ve ahenk unsurlarını incelemek.
Dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır. "karış-tık", "eriş-tik" ve "yetiş-tik" sözcüklerindeki benzer görevli ekler (-tık / -tik) rediftir.
Biçimsel ve yapısal yargıların doğruluğunu denetlemek için ölçü ve uyak analizi yapılır.
3
Nazım türü tanımlarını karşılaştırarak yanlış olan seçeneği belirlemek.
Nutuk, tarikata yeni giren dervişlere yol göstermek için yazılan öğretici şiirlerdir. Bu şiir ise devriye türüne aittir. Dolayısıyla dörtlük için nutuk denmesi yanlıştır.
Nazım türlerinin içerik farklarını ortaya koyarak doğru yanıta ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Bu konudan daha fazla soru