Soru

Zorluk: Ortaİslam Düşüncesinde İtikadi ve Siyasi Yorumlar

İslam düşünce tarihinde ortaya çıkan itikadi ve siyasi mezhepler ile bu mezheplerin temel görüşlerini yansıtan ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Şiaİmamet (devlet başkanlığı) konusunu dinin temel inanç esaslarından biri kabul ederek, Hz. Peygamber'den sonra bu makamın nas ve tayinle Hz. Ali ve soyuna ait olduğunu iddia eder.
  • HaricilikAmeli imandan bir cüz sayarak, büyük günah işleyenlerin dinden çıkıp tövbe etmezlerse ebedî olarak cehennemde kalacaklarını savunur.
  • Mu'tezileAklı vahyin önünde tutarak, kulun kendi fiillerinin yaratıcısı olduğunu ve büyük günah işleyenin iman ile küfür arasında orta bir yerde (el-menziletü beyne'l-menzileteyn) bulunduğunu savunur.
  • Eş'arilikDinî davet ulaşmamış (fetret) kimselerin akıllarıyla Allah'ı bulmakla yükümlü olmadıklarını, iyi ve kötünün (hüsün ve kubuh) ancak vahiy yoluyla bilinebileceğini savunur.

Cevap

Şia ile imametin nas ve tayinle belirlendiği görüşü; Haricilik ile büyük günah işleyenin kafir olacağı görüşü; Mu'tezile ile büyük günah işleyenin iki makam arasında olduğu görüşü; Eş'arilik ile fetret ehlinin aklıyla sorumlu olmadığı görüşü eşleşmelidir.
Şia imamet konusunun nas ve tayinle belirlendiğini savunur; Haricilik büyük günah işleyeni dinden çıkmış kabul eder; Mu'tezile büyük günah işleyeni iki makam arasında bir yerde görür; Eş'arilik ise vahiy ulaşmayan kişinin akılla mükellef olmadığını ve iyi/kötünün vahiyle bilineceğini savunur. Bu doğrultuda yapılan tüm eşleştirmeler mezheplerin temel teorileriyle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki Şia kavramını sağ sütundaki ifadelerle karşılaştırıp analiz etme.
Şia ekolü, liderlik (imamet) konusunu inanç esaslarından biri saydığı ve Hz. Ali'nin nasla tayin edildiğini savunduğu için liderliğin nas ve tayinle belirlendiği ifadeyle eşleşir.
Şia'nın en temel ayırt edici vasfı imamet anlayışıdır.
2
Sol sütundaki Haricilik fırkasını sağ sütundaki görüşlerle eşleştirme.
Haricilik, ameli imandan bir cüz kabul edip büyük günah işleyenleri tekfir ettiğinden, büyük günah işleyenin ebedi cehennemde kalacağı görüşüyle eşleşir.
Büyük günah meselesini en katı ve dışlayıcı şekilde yorumlayan ekol Hariciliktir.
3
Sol sütundaki Mu'tezile ekolünü sağ sütundaki ilkelerle eşleştirme.
Mu'tezile, büyük günah işleyen için 'el-menziletü beyne'l-menzileteyn' (iki konum arasında bir yer) ilkesini benimsediğinden, bu görüşün yer aldığı ifadeyle eşleşir.
Mu'tezile'nin adalet ve menzile ilkeleri bu ekolün en ayırt edici görüşlerindendir.
4
Sol sütundaki Eş'arilik ekolünü kalan son ifadeyle karşılaştırarak doğrulama.
Eş'arilik, fetret dönemindeki (kendisine vahiy ulaşmamış) insanların akıllarıyla Allah'ı bulmakla yükümlü olmadıklarını ve ahlaki değerlerin (hüsün-kubuh) ancak vahiyle bilinebileceğini savunduğu için ilgili ifadeyle eşleşir.
Maturidilikten farklı olarak Eş'arilik, fetret ehlinin akılla Allah'ı bulma yükümlülüğünü reddeder.

Anahtar Kavram

İslam Düşüncesinde İtikadi ve Siyasi Yorumların Temel Görüşleri ve Ayırt Edici Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla