Soru

Zorluk: OrtaTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Ademi balçıktan yoğurdun yaptın
    Yapıp da neylersin sen onu attın
    Halk ettin dünyayı nura boyadın
    Kendin de oturup seyre mi baktın
    Şathiye
  • Arştan süzülüp indim cihana
    Ruh idim kavuştum ten ile cana
    Katre idim girdim sedefe kana
    Şimdi insan olup durdum efendim
    Devriye
  • Güzel aşık cevrimizi
    Çekemezsin demedim mi
    Bu bir rıza lokmasıdır
    Yiyemezsin demedim mi
    Nefes
  • Gel ey kardeş tarikata girelim
    Mürşid-i kâmilin elin öpelim
    Edebi, erkânı yolda görelim
    Tarikatın aslı edeptir edep
    Nutuk

Cevap

İlk dörtlük Şathiye ile, ikinci dörtlük Devriye ile, üçüncü dörtlük Nefes ile, dördüncü dörtlük ise Nutuk ile eşleşmektedir.
Verilen dörtlüklerden birincisinde yaratıcı ile senli benli bir dille tasavvufi düşünceler aktarıldığı için şathiye; ikincisinde ruhun katre halinden insana dönüşme devri anlatıldığı için devriye; üçüncüsünde Alevi-Bektaşi neşvesine uygun teslimiyet dile getirildiği için nefes; dördüncüsünde ise tarikata girenlere adap öğretildiği için nutuk nazım türleriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin içerik ve üslup özelliklerini belirleyin.
Birinci dörtlükte teklifsiz ve şakacı bir dil; ikinci dörtlükte varoluş ve devir aşamaları; üçüncü dörtlükte Alevi-Bektaşi edebiyatına has nefes söyleyişi; dördüncü dörtlükte ise öğretici ve nasihat edici bir anlatım tespit edilir.
Nazım türlerinin belirlenmesinde dil, üslup ve işlenen tema en önemli ölçüttür.
2
Belirlenen özellikleri nazım türü tanımlarıyla eşleştirin.
Belirlenen özellikler doğrultusunda şakacı üslup şathiye, devir kuramı devriye, teslimiyet teması nefes ve tarikat kuralları öğretisi nutuk ile eşleşir.
Her nazım türü kendine özgü konusal sınırlara ve hitap tarzına sahiptir.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve İçerik Özellikleri
Bu soruyu puanla