Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

Kar buz kamug erüşdi
Taglar suvı akışdı
Kökşin bulıt örüşdi
Kayguk bolup örişür

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Dörtlükte doğanın canlanması ve baharın gelişi teması işlendiği için bu şiir bir koşuk örneğidir.
  2. B
    Hece ölçüsünün yedililik kalıbıyla söylenmiş ve kafiye düzeni 'aaab' şeklinde kurulmuştur.
  3. C
    Dönemin dil özelliklerini yansıtan, yabancı dillerin etkisinden uzak ve yalın bir Türkçe ile söylenmiştir.
  4. Kopuz eşliğinde ve yuğ adı verilen törenlerde okunan bu şiir türünün Halk edebiyatındaki karşılığı ağıt, Divan edebiyatındaki karşılığı ise mersiyedir.Cevap
  5. E
    Dize sonlarında yer alan '-di' ekleri redif oluştururken, ortak ünsüz olan 'ş' sesleri yarım kafiyeyi meydana getirmiştir.

Cevap

Kopuz eşliğinde ve yuğ adı verilen törenlerde okunan bu şiir türünün Halk edebiyatındaki karşılığı ağıt, Divan edebiyatındaki karşılığı ise mersiyedir.
Verilen dörtlük doğanın canlanmasını, karların erimesini konu edinen bir koşuk örneğidir. Koşuklar yuğ törenlerinde değil, sığır ve şölen adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde söylenir. Halk edebiyatındaki biçimsel karşılığı koşma, Divan edebiyatındaki benzeri ise gazeldir. Dolayısıyla, bu şiirin yuğ törenlerinde okunduğunu, Halk edebiyatındaki karşılığının ağıt ve Divan edebiyatındaki karşılığının mersiye olduğunu belirten seçenek yanlış bilgi içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün içeriğini ve temasını incelemek.
Dörtlükte karların erimesi, dağ sularının akması ve bulutların yükselmesi gibi doğa olayları ve baharın gelişi anlatılmaktadır.
Şiirin türünü doğru tespit edebilmek için öncelikle temasının belirlenmesi gerekir.
2
Edebi türü ve bu türün özelliklerini belirlemek.
Bahar ve doğa temalı bu şiir İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki 'koşuk' türüne aittir. Koşuklar sığır ve şölen adı verilen törenlerde söylenir.
Şiirin ait olduğu tören tipini ve türü belirleyerek seçeneklerdeki tören ve tür eşleştirmelerini kontrol etmek gerekir.
3
Türün sonraki dönemlerdeki edebi karşılıklarını sorgulamak.
Koşuk türünün Halk edebiyatındaki karşılığı 'koşma', Divan edebiyatındaki karşılığı ise 'gazel'dir. Seçenekte belirtilen ağıt ve mersiye ise sagu türünün karşılıklarıdır.
Edebi dönem karşılıkları arasındaki kavramsal farkları karşılaştırarak yanlış bilgiyi saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Sözlü Dönem Ürünlerinden Koşuk Türü ve Özellikleri
Bu soruyu puanla

Konular

Sözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)

Bu konudan daha fazla soru