Çok yıllık odunsu bir bitkinin topraktan aldığı su ve mineralleri köklerden en üstteki yapraklara kadar taşıması sürecinde gerçekleşen olaylar ve bu süreçte etkili olan mekanizmalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yapraklardaki terleme sonucu oluşan negatif basınç (çekme kuvveti), ksilemdeki su sütununun hidrojen bağları sayesinde kopmadan yükselmesini sağlar.Cevap
- BKsilem borularını oluşturan hücreler, su moleküllerini yukarı doğru pompalamak için hücre zarındaki taşıyıcı proteinler aracılığıyla aktif taşıma yaparak ATP harcar.
- CKöklerdeki osmotik basınç farkı sonucu oluşan kök basıncı, suyun yüzlerce metre yükseklikteki ağaçların tepesine ulaşmasını sağlayan en etkili ve temel kuvvettir.
- DTopraktan emici tüylerle alınan su, endodermis tabakasındaki kaspari şeridine ulaştığında sadece apoplastik (hücre çeperi üzerinden) yolu izleyerek ksileme geçer.
- EDış ortamın nem oranı arttıkça bitkinin terleme hızı yükselir ve buna bağlı olarak ksilemdeki suyun taşınma hızı da ivmelenir.
Cevap
Yapraklardaki terleme sonucu oluşan çekme kuvvetinin suyun kohezyon özelliği ile birlikte su sütununu yükseltmesi ifadesi doğrudur.
Bitkilerde suyun uzun mesafeli taşınmasında en etkili mekanizma Terleme-Kohezyon teorisidir. Yapraklardaki stomalardan su buharı atıldığında (terleme), mezofil hücrelerinin su potansiyeli düşer ve bu durum bir çekme kuvveti oluşturur. Su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından kaynaklanan kohezyon kuvveti ise bu çekim sayesinde suyun bir sütun halinde, kopmadan köklerden yapraklara kadar yükselmesini sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Terleme-Kohezyon Teorisi ve Ksilemde Pasif Taşıma