Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDede Korkut Hikâyeleri

Dede Korkut Hikâyeleri'nde yer alan aşağıdaki anlatıları, bu anlatıların merkezinde yer alan tematik/motifsel özellikler ve kültürel arka planlarıyla eşleştiriniz.

  • Kam Büre Beg Oğlu Bamsı BeyrekDestandan halk hikâyesine geçiş sürecinin en tipik örneği olarak kabul edilen; uzun süreli esaret, gurbet, sevgilinin sadakati ve 'düğün günü dönme' (odysseus motifi) gibi köklü halk anlatısı motiflerini barındıran eser.
  • Duha Koca Oğlu Deli DumrulEski Türk kozmolojisindeki ölüm ve kader algısı ile yeni kabul edilen dinin Azrail figürü etrafındaki can alma inancının senkretik bir biçimde birleştiği, bireyin ilahi kudret karşısındaki teslimiyetini sınayan anlatı.
  • Kanlı Koca Oğlu KanturalıOğuz toplumundaki 'alp kız' tipolojisini yansıtan Selcan Hatun karakteri etrafında şekillenen, kahramanın evlilik hakkı kazanabilmek için vahşi canavarlarla mücadele ettiği ve Trabzon sınırlarında geçen coğrafi ve kültürel etkileşimli boy.
  • Salur Kazan'ın Evi Yağmalandığı BoyŞamanist kökenli tabuların (av yasağının çiğnenmesi) ihlaliyle tetiklenen felaket zincirini ve kahramanın su, kurt gibi doğa unsurlarına beşerî vasıflar atfederek onlarla dertleşmesini konu edinen epik-lirik anlatı.

Cevap

Kam Büre Beg Oğlu Bamsı Beyrek hikâyesi destandan halk hikâyesine geçiş özellikleri ve düğün günü dönme motifiyle; Duha Koca Oğlu Deli Dumrul hikâyesi İslamiyet öncesi ölüm algısı ile Azrail inancının birleşimiyle; Kanlı Koca Oğlu Kanturalı hikâyesi alp kız tipolojisi ve Trabzon Tekurluğu sınırındaki mücadelelerle; Salur Kazan'ın Evi Yağmalandığı Boy ise tabu ihlali ve doğa unsurlarıyla konuşma motifleriyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede: Bamsı Beyrek hikâyesi destandan halk hikâyesine geçiş ve düğün günü dönme motifiyle; Deli Dumrul hikâyesi İslamiyet öncesi ölüm/kader algısı ile İslami Azrail inancının birleşimiyle; Kanturalı hikâyesi alp kız tipolojisi ve Trabzon Tekurluğu sınırındaki mücadelelerle; Salur Kazan'ın Evi Yağmalandığı Boy ise tabu ihlali ve doğa unsurlarıyla lirik konuşma motifleriyle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bamsı Beyrek hikâyesinin olay örgüsü ve yapısal özellikleri analiz edilir.
Bu hikâyede kahramanın on altı yıl esir kalması, nişanlısının başkasıyla evlendirileceği gün geri dönmesi gibi motifler yer alır. Bu yönüyle destandan halk hikâyesine geçişin en somut örneğiyle eşleştirilir.
Eserin edebi türler arası geçiş karakterini ve olay örgüsünü tespit etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Deli Dumrul hikâyesinin tematik altyapısı ve dinsel ögeleri incelenir.
Hikâyede Deli Dumrul'un Azrail ile can pazarlığına girmesi, eski Türk inançları ile İslami ögelerin sentezlendiği senkretik yapıyı gösterir.
Hikâyedeki dinî-mitolojik geçiş unsurlarını saptamak doğru tanıma ulaşmayı sağlar.
3
Kanturalı hikâyesinin karakter analizi ve coğrafi arka planı değerlendirilir.
Trabzon Tekuru'nun kızı Selcan Hatun'u almak için canavarlarla savaşan Kanturalı ve onunla omuz omuza savaşan Selcan Hatun, Oğuzlardaki 'alp kız' tipi olan Selcan Hatun ile eşleştirilir.
Karakterlerin sosyal rolleri ve coğrafi mekân ipuçları doğru eşleşmeyi belirler.
4
Salur Kazan'ın Evi Yağmalandığı Boy'un anlatım teknikleri ve şamanistik arka planı incelenir.
Salur Kazan'ın tabu olan ava çıkması sonucu evinin yağmalanması ve yurduna dönerken su, kurt gibi doğa unsurlarıyla konuşması kişileştirme ve lirik ögeleri yansıtır.
Doğa unsurlarıyla dertleşme ve tabu ihlali motifleri bu hikâyenin ayırt edici özelliğidir.

Anahtar Kavram

Dede Korkut Hikâyeleri'nin tematik, yapısal, kültürel özellikleri ve geçiş dönemi nitelikleri.
Bu soruyu puanla

Konular

Dede Korkut Hikâyeleri

Bu konudan daha fazla soru