Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Divan edebiyatı nazım biçimleri ��zerine araştırma yapan bir öğrenci, incelediği bir şiirin şu özelliklere sahip olduğunu tespit etmiştir:

* Beyitler hâlinde yazılmıştır.
* İlk beytinin dizeleri kendi arasında kafiyeli değildir (kafiye düzeni xa/xaxa/xa veya ab/cbab/cb şeklindedir).
* Şiirin hiçbir beytinde şairin mahlası yer almamaktadır.
* Genellikle felsefi, ahlaki konular veya toplumsal eleştiriler işlenmiştir.

Buna göre, ö��rencinin incelediği bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Gazel
  2. B
    Kaside
  3. KıtaCevap
  4. D
    Mesnevi
  5. E
    Müstezat

Cevap

Öğrencinin incelediği şiirin nazım şekli kıtadır.
Kıtalar beyitler hâlinde yazılır, kafiye düzeni ikinci ve dördüncü dizelerin birbiriyle kafiyeli olması esasına dayanır (xa/xaxa/xa veya ab/cbab/cb). Kıtada şair mahlas kullanmaz ve genellikle felsefi, ahlaki temalar işlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen şiirin yapısal özelliklerini (beyit birimi, kafiye düzeni, mahlas kullanımı) analiz edin.
Şiirin beyitlerle kurulduğu, ilk beytinin kendi arasında kafiyeli olmadığı (xaxa) ve mahlas içermediği belirlenmiştir.
Bu yapısal özellikler, divan edebiyatındaki beyitlerle kurulan nazım şekillerini ayırt etmede temel ölçüttür.
2
Kafiye düzeni ve mahlas özelliğine göre nazım şekillerini karşılaştırın.
İlk beyti kendi arasında kafiyeli olmayan (xaxa) ve mahlas barındırmayan tek nazım şeklinin kıta olduğu saptanmıştır.
Gazel, kaside ve müstezat nazım şekilleri matla beytiyle (aaaa) başlar ve mahlas içerir; mesnevi ise her beytin kendi içinde kafiyeli olmasıyla (aa/bb/ccaa/bb/cc) ayrılır.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Beyitlerle Kurulan Nazım Şekilleri ve Yapısal Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla