Soru

Zorluk: OrtaDoğu Sorunu ve Boğazlar Meselesi

1815 Viyana Kongresi'nde ilk kez Rus Çarı I. Aleksandr tarafından diplomatik bir terim olarak kullanılan "Doğu Sorunu" (Eastern Question), XIX. yüzyıl boyunca Avrupalı büyük güçlerin Osmanlı Devleti'ne yönelik politikalarını şekillendiren temel unsurlardan biri olmuştur. Başlangıçta Osmanlı toprak bütünlüğünün korunması veya paylaşılması ekseninde tartışılan bu sorun, zamanla Boğazlar Meselesi gibi uluslararası krizlerle daha da karmaş��k bir hal almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Doğu Sorunu kapsamında Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarının doğrudan uluslararası bir denetime açılmasına ve Boğazlar üzerindeki tek taraflı tasarruf yetkisinin sona ermesine yol açan ilk diplomatik gelişmedir?

  1. A
    Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesi
  2. B
    Hünkar İskelesi Antlaşması'nın yapılması
  3. Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasıCevap
  4. D
    Balta Limanı Ticaret Antlaşması'nın onaylanması
  5. E
    Lozan Antlaşması ile Boğazlar Komisyonu'nun kurulması

Cevap

Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması
Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar ilk kez çok taraflı uluslararası bir sözleşmeyle statüye bağlanmış, Osmanlı Devleti'nin tek taraflı tasarruf yetkisi son bularak egemenlik hakları kısıtlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarının değişim aşamalarını kronolojik ve hukuki yönleriyle incelemek.
Hünkar İskelesi Antlaşması (1833) ile Rusya lehine ayrıcalıklar sağlandığı ve Boğazlar'ın uluslararası bir sorun haline gelmeye başladığı, ancak henüz çok taraflı bir denetimin kurulmadığı belirlenmiştir.
Sorunun başlangıcı ile uluslararası statüye geçiş anını birbirinden ayırt etmek.
2
Boğazlar'ın tek taraflı tasarruf yetkisinden çıkarak Avrupalı devletlerin ortak güvencesi (uluslararası rejim) altına girdiği gelişmeyi saptamak.
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar'ın ilk kez uluslararası bir konferansta çok taraflı bir statüye bağlandığı ve Osmanlı Devleti'nin tek başına karar alma yetkisini kaybettiği tespit edilmiştir.
Egemenlik haklarının doğrudan uluslararası bir denetime açıldığı ilk diplomatik gelişmeyi bulmak.

Anahtar Kavram

Boğazlar'ın uluslararası bir statüye kavuşması ve Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarının kısıtlanması.
Bu soruyu puanla