Aşağıda Divan edebiyatı nazım şekillerinden alınmış üç farklı beyit verilmiştir:
I.
*Esti nesîm-i nev-bahâr açıldı güller subh-dem*
*Açsın bizim de gönlümüz sâkî meded sun câm-ı Cem*
II.
*Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân*
*Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı*
III.
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden anın katı zâr*
Bu beyitlerin yapısal ve tematik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- AI. beyit, doğa tasvirine yer vermesi ve kendi arasında kafiyeli (aa) olması sebebiyle bir kasidenin nesib bölümünden alınm��ş ilk beytidir.
- BIII. beyit, olay anlatımına dayanan tematik içeriği ve kendi içinde kafiyeli yapısıyla bir mesneviden alınmıştır.
- CII. beyit, kendi içinde kafiyeli (musarra) olmaması yönüyle bir gazel veya kasidenin matla beyti olamaz.
- II. beyit, şairin mahlasını barındırması ve sevgilinin cefasından yak��nması sebebiyle ait olduğu gazelin son (makta) beytidir.Cevap
- EI ve III. beyitler kendi aralarında kafiyeli (musarra) olma yönüyle benzerlik gösterse de yer aldıkları nazım şekillerinin bütündeki kafiye şemaları birbirinden farklıdır.
Cevap
İkinci beytin şairin mahlasını barındırdığı ve ait olduğu gazelin makta beyti olduğunu iddia eden seçenek
İkinci beyit kendi arasında kafiyeli (musarra) değildir (kafiye düzeni 'xa' biçimindedir) ve şairin mahlasını içermemektedir. Divan şiirinde gazel ve kasidelerin son beyitlerine 'makta' denir ve bu beyitlerde şairin mahlasının bulunması zorunludur. Ayrıca makta beyitleri kendi arasında kafiyeli olmak zorunda değildir, fakat bu beyitte ne mahlas vardır ne de yapısal özellikler makta beyti olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bu beyitle ilgili yapılan değerlendirme yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal ve tematik analizi