Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBeş Tümel

Klasik mantıkta kavramlar arası hiyerarşik ilişkileri ve bu kavramların taşıdığı nitelikleri sın��flandırmada "beş tümel" (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) temel bir rol oynar. Bu tümel kavramlar sabit tanımlardan ziyade, kavramların birbirlerine göre üstlendikleri göreli konumlara göre işlev kazanır.

Bir felsefe öğretmeni, beş tümel konusunu işlerken tahtaya şu örneği yazar:
"Akıllı saat" kavramı, "giyilebilir teknoloji" kavramına göre tür iken, "elektronik cihaz" kavramına göre daha özel bir basamakta yer alır. Akıllı saati diğer saat türlerinden ayıran "sensörlerle nabız ölçebilme" niteliği onun için bir ayrım iken; akıllı saat türüne özgü olan "adım sayma" yetisi özgülük, "mavi renkli kordona sahip olma" ya da "şarj edilebilir olma" durumları ise ilintidir.

Öğretmenin bu örneğinden hareketle öğrencilerden Ayşe şu yorumları yapmıştır:
I. "Giyilebilir teknoloji" kavramı, "akıllı saat" kavramına göre cins konumundadır.
II. "Sensörlerle nabız ölçebilme" özelliği, akıllı saatin kurucu ve özsel bir niteliği olduğundan ayrım tümelini örneklendirir.
III. "Şarj edilebilir olma" özelliği, sadece akıllı saat türüne ait bir durum olduğundan özgülük kapsamında değerlendirilmelidir.

Buna göre, Ayşe'nin yaptığı yorumlardan hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IICevap
  4. D
    I ve III
  5. E
    II ve III

Cevap

Doğru cevap I ve II ifadelerini içeren seçenektir.
Ayşe'nin I. ve II. yorumları doğrudur. Giyilebilir teknoloji, akıllı saate kıyasla daha genel olduğu için cinstir. Sensörlerle nabız ölçebilme özelliği ise akıllı saati diğer saatlerden ayıran temel özsel nitelik olduğundan ayrımdır. Dolayısıyla I ve II ifadelerinin yer aldığı seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cins ve tür kavramlarının göreli ilişkisini metindeki örneğe göre incelemek.
"Giyilebilir teknoloji" kavramının "akıllı saat" kavramını kapsayan daha genel bir sınıf olduğunu, dolayısıyla ona göre "cins" konumunda bulunduğunu tespit etmek.
Cins, altında başka türleri barındıran daha kapsayıcı kavramları ifade eder.
2
Ayrım tümelinin işlevini verilen özellik üzerinden değerlendirmek.
"Sensörlerle nabız ölçebilme" özelliğinin akıllı saat türünü genel saat cinsinden ayıran özsel ve ayırt edici nitelik (ayrım) olduğunu belirlemek.
Ayrım, aynı cins içerisindeki bir türü diğer türlerden ayıran temel özelliktir.
3
Özgülük ve ilinti tümelini "şarj edilebilir olma" örneği üzerinden karşılaştırmak.
"Şarj edilebilir olma" niteliğinin telefondan bilgisayara kadar pek çok farklı elektronik cihaz türünde ortak bulunması sebebiyle özgülük değil ilinti olduğunu anlamak.
Özgülük yalnızca tek bir türe ait olan özellikleri tanımlarken, ilinti birden fazla türe yayılan özsel olmayan özellikleri kapsar.

Anahtar Kavram

Beş Tümel (Cins, Tür, Ayrım, Özgülük, İlinti) kavramlarının tanımı ve birbirleriyle ilişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Beş Tümel

Bu konudan daha fazla soru