Examkin

Soru

Zorluk: ZorDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıdaki beyitleri, biçim, içerik ve yapısal özelliklerini dikkate alarak ait oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

  • Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su / Kim bu denli tutuşan odlara kılmaz çâre suKaside
  • Kadrini seng-i musallâda bilip ey Bâkî / Durup el bağlayalar karşına yaran saf safGazel
  • Âmine hâtun Muhammed anesi / Ol sedeften doğdu ol dür dânesiMesnevi
  • Günde bir taşı binâ-yı ömrünün düştü yere / Bî-haber sen ömrünü tekmil-i bünyan eylersinKıta

Cevap

Saçma ey göz... beyti Kaside ile, Kadrini seng-i musallâda... beyti Gazel ile, Âmine hâtun... beyti Mesnevi ile, Günde bir taşı... beyti Kıta ile eşleşmelidir.
Verilen beyitler incelendiğinde; 'Saçma ey göz...' ile başlayan beyit Fuzûlî’nin Su Kasidesi'nin matla beyti olup Kaside'ye; 'Kadrini seng-i musallâda...' ile başlayan beyit Bâkî'nin ünlü gazelinin makta beyti olup Gazel'e; 'Âmine hâtun...' ile başlayan beyit Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n-Necat mevlidinden alınıp Mesnevi'ye ve 'Günde bir taşı...' ile başlayan hikemi beyit ise Kıta nazım şekline aittir. Bu nitelikler doğrultusunda eşleştirme tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafiye şemalarının ve rediflerin incelenmesi
Birinci ve üçüncü beyitler kendi arasında kafiyelidir (aa). İkinci ve dördüncü beyitler ise ilk dizeleri serbest, ikinci dizeleri birbiriyle uyumlu veya diğer beyitlerle ilişkilidir (xa).
Nazım şekillerinin ayırt edilmesinde kafiye örgüsü en temel biçimsel belirleyicidir.
2
Beyitlerin içerik ve mahlas yönünden analiz edilmesi
İkinci beyitte 'Bâkî' mahlası bulunurken, dördüncü beyitte herhangi bir mahlas yer almamaktadır. Birinci beyit su redifli bir övgü (kaside), üçüncü beyit ise dini-tasavvufi bir anlatı (mesnevi) barındırmaktadır.
Gazel ve kasidelerin son beyitlerinde mahlas kullanılırken kıtalarda genellikle mahlas bulunmaz. Mesneviler ise uzun soluklu olay anlatımları için tercih edilir.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda beyitlerin nazım şekilleriyle eşleştirilmesi
Birinci beyit Kaside, ikinci beyit Gazel, üçüncü beyit Mesnevi ve dördüncü beyit Kıta ile doğru biçimde eşleştirilmiştir.
Beyitlerin yapısal (kafiye, mahlas) ve tematik özellikleri ilgili nazım şekillerinin tanım ve kurallarına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin kafiye, mahlas ve içerik özellikleri bakımından ayırt edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru