Soru

Zorluk: ZorDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Kaside, Divan edebiyatında belirli kurallar çerçevesinde yazılan ve kendi içinde bölümlere ayrılan beyitlerle kurulmuş en önemli nazım şekillerinden biridir. Bu bölümlerin her biri kendine has bir tema ve anlatım üslubuna sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi bir kasidenin şairin kendi sanatını ve şiirdeki gücünü övdüğü "fahriye" bölümünden alınmış olabilir?

  1. A
    Esti nesîm-i nev-bahâr açıldı güller subh-dem
    Açsın bizim de gönlümüz sâkî getir câm-ı Cem
  2. B
    Sensin o şâh-ı cihân-bân kim kemâl-i adl ile
    Kıldı âsûde bu dehrin halkını ser-tâ-be-ser
  3. Şair-i mu'ciz-nümâyım kim füsûn-ı şi'r ile
    Her kelâmım bir nihâl-i taze-i gülzâr olur
    Cevap
  4. D
    Yetişir bu kadar evsâf-ı bahâr u nev-rûz
    Girelim medhine şâhın ki odur kıble-i cân
  5. E
    Hakk teâlâ hazreti ömrün efzûn eylesin
    Devletin hem-vâre dâim tâli'in meymûn eylesin

Cevap

Şairin kendi sanat��nı ve şiirdeki gücünü övdüğü "Şair-i mu'ciz-nümâyım kim füsûn-ı şi'r ile / Her kelâmım bir nihâl-i taze-i gülzâr olur" beytidir.
Şairin kendisini, sanatını ve şiirdeki gücünü övdüğü beyit, kasidenin fahriye bölümüne aittir. Mucizeler gösteren şair anlamına gelen "şair-i mu'ciz-nümâ" ifadesi ve şairin kendi sözlerini gül bahçesinin taze fidanına benzetmesi, doğrudan kendi sanatını ve şairlik yeteneğini yücelttiğini göstermektedir. Bu nedenle doğru cevap bu beytin yer aldığı seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaside bölümlerinin işlevlerini belirlemek
Kaside bölümleri; nesib/teşbib (tasvir), girizgâh (geçiş), medhiye (övgü), fahriye (şairin kendini övmesi) ve duadır.
Hangi beytin hangi bölüme ait olduğunu doğru tespit edebilmek için temel teorik bilgiyi geri çağırmak gerekir.
2
Beyitlerdeki ifadeleri ve edebî sanatları çözümlemek
Şairin kendisini 'mucizeler gösteren şair' (şair-i mu'ciz-nümâ) olarak nitelemesi ve sözünü övmesi tespit edilmiştir.
Fahriye bölümünün şairin kendi sanatını övdüğü kısım olduğu bilgisini metin üzerinde test etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği belirlemek
Şairin kendi sanatını övdüğü beyit olan seçeneğin doğru cevap olduğu anlaşılmıştır.
Diğer beyitlerin nesib, medhiye, girizgâh ve dua bölümlerine ait olduğu kanıtlanarak doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kasidenin Bölümleri ve Beyitlerin İşlevsel Analizi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla