Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bâkî’ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, gazelin yap��sal özellikleri (matla, makta ve kafiye düzeni) dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

  1. 1II. Nev-bahâr oldu yine hurrem ü handân oldu
    Cevr-i deyden vatan-ı bülbül-i nâlân oldu
  2. 2I. Lâleler kâselerin pür-mey-i gül-reng etdi
    Meclis-i işret-i yârâna gülistân oldu
  3. 3III. Bâkîyâ medh-i şeh-i mülk-i sühan kıldın yine
    Sözlerin hüsni ile âlem-i devrân oldu

Cevap

Doğru sıralama II - I - III şeklindedir. Gazelin ilk beyti kendi arasında kafiyeli olan (aa) II. beyittir. Şairin mahlasını barındıran III. beyit son beyit (makta), geriye kalan I. beyit ise ara beyittir.
Gazelin ilk beyti (matla), kendi arasında kafiyeli (aa) olan 'Nev-bahâr oldu yine hurrem ü handân oldu / Cevr-i deyden vatan-ı bülbül-i nâlân oldu' beytidir. Şairin mahlasının (Bâkîyâ) geçtiği 'Bâkîyâ medh-i şeh-i mülk-i sühan kıldın yine / Sözlerin hüsni ile âlem-i devrân oldu' beyti ise son beyittir (makta). Geriye kalan ve matla beytine göre kafiyelenen 'Lâleler kâselerin pür-mey-i gül-reng etdi / Meclis-i işret-i yârâna gülistân oldu' beyti ise ara beyittir. Bu doğrultuda doğru sıralama II - I - III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitlerin kafiye şemalarını ve son kelimelerini incelemek.
II. beyit kendi arasında kafiyeli (aa - handân oldu / nâlân oldu) iken, I. beyit (etdi / oldu) ve III. beyit (yine / oldu) kendi arasında kafiyeli değildir. Bu durumda II. beyit matla (ilk beyit) olarak belirlenir.
Gazellerin ilk beyti olan matla, kendi arasında kafiyeli (aa) olmak zorundadır.
2
Şairin mahlasının (takma adının) hangi beyitte geçtiğini tespit etmek.
III. beyitte şairin takma adı olan 'Bâkîyâ' (Bâkî) kelimesi geçmektedir. Bu beyit makta (son beyit) olarak belirlenir.
Gazel şairleri mahlaslarını genellikle son beyitte (makta/taç beyit) kullanırlar.
3
Kafiyelenişine göre ara beyitleri sıralamak ve sonuca ulaşmak.
Matla (II) ve makta (III) belirlendikten sonra, kafiye şeması 'ba' olan ve mahlas içermeyen I. beyit araya yerleştirilir. Doğru sıralama II - I - III olarak tamamlanır.
Gazel yapısı matla ile başlar, ara beyitlerle devam eder ve makta ile son bulur.

Anahtar Kavram

Gazelin beyitlerinin kafiye düzeni ve mahlas kullanımına göre yapısal olarak sıralanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru