Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıdaki sol sütunda Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri verilmiştir. Nazım şekillerini doğru özellikleriyle eşleştiriniz.

  • GazelGenellikle 5-15 beyit arasında değişen, ilk beyti kendi arasında kafiyeli (aa, ba, ca...) olan ve aşk, şarap, güzellik gibi lirik konuları işleyen nazım şeklidir.
  • KasideDin ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan, beyit sayısı genellikle 33-99 arasında değişen ve nesib, girizgâh, medhiye gibi bölümleri olan nazım şeklidir.
  • MesneviHer beytinin kendi arasında kafiyeli olması (aa, bb, cc...) ve beyit sınırlamasının olmaması sayesinde uzun anlatıları barındırmaya en elverişli nazım şeklidir.
  • KıtaGenellikle 2-12 beyitten oluşan, matla ve makta beyti bulunmayan ve beyitleri genellikle xa, xa, xa şeklinde kafiyelenen nazım şeklidir.

Cevap

Gazel nazım şekli lirik temaları ve 5-15 beyitlik yapısıyla üçüncü özellikle; kaside övgü amaçlı yapısı ve bölümleriyle ikinci özellikle; mesnevi her beytinin kendi içinde kafiyeli olması ve sınırının olmamasıyla birinci özellikle; kıta ise matlasız yapısı ve xa, xa kafiye düzeniyle dördüncü özellikle eşleşir.
Gazel nazım şekli aşk, güzellik gibi lirik konularla ve 5-15 beyit sınırı ile eşleşir. Kaside, din ve devlet büyüklerine övgü içeren yapısı ve bölümleriyle bilinir. Mesnevi, her beytinin kendi içinde kafiyeli olması sayesinde uzun anlatımlara izin verir. Kıta ise matla beyti olmaksızın xa, xa şeklinde kafiyelenen, genellikle 2-12 beyitlik yapısıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gazel nazım şeklinin biçim ve içerik özelliklerini belirlemek.
Gazelin 5-15 beyit uzunluğunda olduğu, aa, ba, ca... kafiye şemasına sahip olduğu ve lirik konuları işlediği tespit edilir.
Gazel özelliklerine en uygun tanımı bulmak için.
2
Kaside nazım şeklinin özelliklerini ve bölümlerini incelemek.
Kasidenin övgü içerikli olduğu, 33-99 beyit arasında değiştiği ve nesib, medhiye gibi bölümlerden oluştuğu görülür.
Kaside özelliklerine en uygun tanımı belirlemek için.
3
Mesnevi nazım şeklinin ayırt edici yapısal yönünü saptamak.
Mesnevinin beyit sayısı sınırı olmadığı ve her beytinin aa, bb, cc... şeklinde kendi içinde kafiyeli olduğu belirlenir.
Mesnevi özelliklerine en uygun tanımı seçmek için.
4
Kıta nazım şeklinin kafiye ve yapı özelliklerini analiz etmek.
Kıtanın matlasız olduğu, 2-12 beyit arasında yazıldığı ve xa, xa, xa şeklinde kafiyelendiği saptanır.
Kıta özelliklerine en uygun tanımı tayin etmek için.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Beyitlerle Kurulan Nazım Şekilleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla