İslam düşüncesinde akıl ve vahiy ilişkisi bağlamında, kendilerine peygamber veya ilahi bir davet ulaşmamış (fetret dönemi) insanların dini sorumluluk durumu itikadi ekoller arasında tartışma konusu olmuştur.
Buna göre, vahyin kendisine ulaşmadığı bir kişinin Allah'ın varlığına inanmakla yükümlü olup olmadığı konusunda Maturidilik ve Eş'arilik mezheplerinin temel görüşleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Maturidilik: Kişi, aklıyla Allah'ın varlığını bulmakla yükümlüdür. / Eş'arilik: Vahiy ulaşmadığı için Allah'a inanmakla yükümlü değildir.Cevap
- BMaturidilik: Kişi, vahiy gelmeden hiçbir şeyden sorumlu değildir. / Eş'arilik: Kişi, aklıyla hem Allah'ın varlığını hem de ibadet şekillerini bilmekle yükümlüdür.
- CMaturidilik: Kişi, aklıyla sadece iyi ve kötüyü ayırt etmekle yükümlüdür. / Eş'arilik: Kişi, aklıyla Allah'ın varlığını ve birliğini kavramakla yükümlüdür.
- DMaturidilik: Kişi, vahiy gelmedikçe sadece ahlaki ilkelerden sorumludur. / Eş'arilik: Kişi, vahiy ulaşmasa da aklıyla Allah'ın sıfatlarını bilmekle yükümlüdür.
- EMaturidilik: Kişinin sorumluluğu ancak bir peygamberin tebliğiyle başlar. / Eş'arilik: Kişi, aklıyla yaratıcıyı bulmakla yükümlüdür ancak ibadetlerden muaftır.
Cevap
Maturidilik mezhebine göre kişi aklıyla Allah'ın varlığını bulmakla yükümlüyken, Eş'arilik mezhebine göre vahiy ulaşmadığı için Allah'a inanmakla yükümlü değildir.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, Maturidi mezhebine göre akıl yaratıcının varlığını kavrama gücüne sahip olduğu için kişi peygamber gönderilmese dahi Allah'a inanmakla yükümlüdür. Eş'ari mezhebine göre ise şer'i/dini yükümlülükler ancak vahiy yoluyla kurulabilir; bu yüzden vahyin ulaşmadığı bir kişi (fetret ehli) sorumlu tutulamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Maturidilik ve Eş'arilik mezheplerinin akıl, vahiy ve fetret ehlinin dini sorumluluğu konusundaki görüş ayrılıkları