Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda divan edebiyatı ürünlerinden seçilmiş iki beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden anın katı zâr*

II. Beyit:
*Gâh odunda vü gâh suda idi*
*Dün ü gün kahr ile ukuda idi*

Bu beyitlerin kafiye düzeni ve içerik özellikleri dikkate alındığında, bu beyitlerin aşağıdaki nazım şekillerinden hangisine ait olduğu söylenebilir?

  1. A
    Gazel
  2. B
    Kaside
  3. MesneviCevap
  4. D
    Kıta
  5. E
    Müstezat

Cevap

Mesnevi
Verilen beyitlerin kafiye örgüsü incelendiğinde birinci beytin kendi arasında (aa), ikinci beytin ise yine kendi arasında (bb) kafiyeli olduğu görülmektedir. Divan edebiyatında her beytin kendi arasında kafiyeli olduğu ve genellikle hikaye edici (olay anlatımı) konuların işlendiği nazım şekli mesnevidir. Şeyhî'nin Harnâme adlı mesnevisinden alınan bu beyitler, bu nazım şeklinin en karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen beyitlerin dize sonlarındaki ses benzerlikleri incelenerek kafiye şeması çıkarılır.
Birinci beytin dize sonlarında yer alan 'nizâr' ve 'zâr' kelimeleri birbiriyle kafiyelidir (aa). İkinci beytin dize sonlarında yer alan 'suda idi' ve 'ukuda idi' kelimeleri ise kendi aralarında kafiyelidir (bb).
Nazım şeklinin belirlenmesinde kafiye örgüsü en temel yapısal ipucudur.
2
Beyitlerin içerik özellikleri analiz edilerek şiirin türü ve anlatım biçimi belirlenir.
Beyitlerde bir eşeğin durumu ve yaşadığı sıkıntılar olay örgüsü içinde (hikaye edici anlatımla) aktarılmaktadır.
Divan edebiyatında olay anlatımına dayalı konuların hangi nazım şekliyle yazıldığını tespit etmek gerekir.
3
Elde edilen kafiye şeması (aa, bb...) ve hikaye edici anlatım özellikleri divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştirilir.
Her beytin kendi arasında kafiyeli olduğu ve sınır tanımayan uzunlukta olay anlatımına imkan tanıyan nazım şeklinin mesnevi olduğu belirlenir.
Doğru nazım şekline ulaşmak için biçim ve içerik özelliklerinin birleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Mesnevi nazım şeklinin kafiye örgüsü ve yapısal özellikleri

Alternatif Yöntem

Beyitlerin içerik analizine bakarak da sonuca ulaşılabilir. Birinci beyitte 'bir eşek var idi', ikinci beyitte ise 'gâh odunda vü gâh suda idi' ifadeleriyle bir olay (fabl unsurları barındıran bir hikaye) anlatılmaktadır. Divan edebiyatında bu tarz olay anlatımları sadece mesnevi nazım şekliyle gerçekleştirilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru