Nedîm’e ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin anlamlı ve kurallara uygun bir şekilde sıralanarak bir gazel oluşturması için doğru sıralama nasıl olmalıdır?
- 1II. Tahammül mülkünü yıktın Hülâgû Han mısın kâfir
Aman dünyâyı yaktın âteş-i sûzân mısın kâfir - 2III. Nedir bu gizli gizli vahşetin uşşâkdan şâhım
Görünmek istemezsin gâib-i pinhân mısın kâfir - 3I. Nedîm-i zârı kıldın bî-karâr âhir bu şîveyle
Mürüvvet eylemez misin a zâlim cân mısın kâfir
Cevap
Beyitlerin doğru sıralanışı II - III - I şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralama II - III - I şeklinde olmalıdır. Gazellerin ilk beyiti (matla) kendi içinde kafiyeli (aa) olur. Seçeneklerdeki beyitler incelendiğinde 'Hülâgû Han mısın kâfir / âteş-i sûzân mısın kâfir' dizeleriyle kendi arasında kafiyelenen II numaralı beyit matladır ve ilk sırada yer almalıdır. Gazelin son beyiti (makta) ise şairin mahlasını barındırır. 'Nedîm-i zârı kıldın...' dizesiyle şair mahlasını kullandığı için I numaralı beyit son sırada yer almalıdır. Geriye kalan III numaralı beyit ise matla ile makta arasında yer alan ara beyittir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Divan edebiyatında gazel nazım şeklinin beyit düzeni, matla ve makta beyitlerinin yapısal ve kafiye özelliklerine göre tespit edilmesi.